بازمانده‏هاي ماده‏هاي «ايوريست» باستان (ماضي نامعيّن، ماده «س»دار) در فارسي نو

The Survivors of the Old Aorist Stems in the New Persian

بازمانده‏هاي ماده‏هاي «ايوريست» باستان (ماضي نامعيّن، ماده «س»دار) در فارسي نو بهزاد معيني سام تاريخ دريافت: 10/9/90 تاريخ تصويب: 19/4/91 چكيده زبان فارسي نو دنباله زبان فارسي باستان است و در‏حوزه نحو، از زبان فارسي باستان اثر پذيرفته است؛ البته از‏ره‏گذر پژوهش مي توانيم دريابيم ساختار‏هاي دستوري رايج در زبان فارسي نو از كدام ساخت دستوري رايج در زبان فارسي باستان حاصل شده اند. يكي از ساختارهاي نظام فعلي در فارسي باستان، ماده «ايوريست» يا ماضي نامعيّن است كه در يك حالت، به ريشه واژه، «s» افزوده مي شده است. امروزه، اين‏گونه ساخت دستوري در زبان فارسي نو به‏كار نمي رود؛ اما اثر آن در واژه هاي فارسي نو بر‏جاي مانده است؛ از اين روي، در پژوهش حاضر، نخست، ساخت ماده فعلي «ايوريست» را در زبان هند‏و‏اروپايي و زبان-هاي ايراني باستان (اوستا و فارسي باستان) شرح داده و سپس هر‏يك از واژه هايي را كه در زبان فارسي نو، به احتمال زياد، بر‏پايه اين ماده فعلي باستاني ساخته شده اند، با توجه به شواهد بر‏جاي‏مانده از دوره هند‏و‏اروپايي تا فارسي نو بازسازي كرده ايم. واژه‏هاي كليدي: «ايوريست»، هند‏و‏اروپايي، فارسي باستان، اوستا، فارسي ميانه و نو.

The Survivors of the Old Aorist Stems in the New Persian Received: 2011.12.01 Accepted: 2012.07.09 Behzad moeini sam Abstract The new Persian is the trail of the old Persian ,and has influenced it in the field of syntax and vocabulary. For this reason, we should find the trail of these structures in the new Persian. The aorist stem (root+s) is one of the verbal structures in the Old Persian on which the new Persian has been added. As a result, we have explained the structure of the aorist stem in the Indo-European, Avesta and Old Persian languages. Then, we have reconstructed the words based on the ancient texts which have remained from this verbal structure from the Indo-European till the new Persian. Keywords: aorist, Indo-European, Old Persian, Avesta, New and Middle Persian