رزم و بزم در هنر ايراني

War and Feast in the Iranian Art

رزم و بزم موضوعي مهم، ارزشمند، گسترده و پرتنوع در ادبيات و هنر ايران است. موضوع رزم در ادبيات پارسي با مفهوم بزم، پيوندي ناگسستني دارد و رزم‌آزمايان برجسته حماسه‌هاي ايراني، بزم‌آراياني بزرگ نيز بودند. رزم و بزم ايراني، نخست برخاسته از مباني اساطيري ذهني ايرانيان است و سپس با مولفه‌هاي برگرفته از درگيري‌هاي مرزي نژاد ايراني، جغرافيا، ويژگي كوچ‌نشيني و تغييرات مذهبي، شكل مي يابد. رزم و پيوسته آن؛ يعني بزم كه ريشه در اساطير دارد و از باورهاي كهن منشا گرفته است، در گذر زمان و همگام با دگرگوني هاي اجتماعي، سياسي و اعتقادي به شكل آثار حماسي و سپس به قالب تصوف و عرفان در آمده است. همگام با اين تغييرات در حوزه ادبيات كه رزم‌ها و بزم‌هاي زميني و ملموس را معنوي و مجرد مي‌سازد، هنر ايراني نيز سيري به سوي انتزاع و تجريد را تجربه مي‌كند. در اين فرايند تغيير، شخصيت ها، نيروهاي خير و شر، فضا و نوع درگيري و كشمكش‌ها نيز بر اساس شرايط جديد، تحول يافته و در صورتي تازه ارايه شده اند. با اين حال، الگوهاي اوليه همچنان برقرار بوده است.