بررسي پاسخ بالارانش خط لوله‌هاي مدفون در ماسه با استفاده از روش اجزا محدود (مصالح با قانون جريان متحد)

Uplift Response of Buried pipes in Saturated Sand Using Finite Element Method

توانايي انتقال فرآورده‌هاي هيدروكربني، هميشه عامل مهمي در توسعه و پيشرفت در زمينه نفت و گاز طبيعي در هر دو حالت ساحلي و فراساحلي بوده است. خط لوله‌ها از گذشته تاكنون، متداولترين وسيله استفاده شده براي انتقال نفت خام و گاز طبيعي توليد شده هستند. امّا عليرغم سادگي استفاده از خط لوله‌ها براي انتقال فرآورده‌هاي نفتي مشكلاتي نيز گريبان‌گير اين شيوه مي‌باشد، كه از آن جمله مي‌توان كمانش در اثر عبور نفت خام داغ، بالارانش در اثر قرارگيري در محيط‌هاي اشباع يا در اثر حركات قايم زمين و . . . را نام برد. در اين مقاله مطالعه عددي تعيين پاسخ بار- تغيير شكل لوله‌هاي مدفون در ماسه تا زمان ايجاد گسيختگي برشي كامل در خاك ماسه‌اي با قانون جريان متحد بر اساس روش اجزا محدود (برنامهPLAXIS) و با استفاده از مدل رفتاري ارتجاعي- خميري (الاستو- پلاستيك) مور- كولمب انجام شده است. همچنين گسترش مناطق خميري (پلاستيك ) در توده خاك مورد بررسي قرار گرفته است. تاثير نسبت كارگذاري لوله، ?، زاويه اصطكاك خاك، ?، و نسبت پواسن خاك، ?، بر روي نتايج به طور مفصل مطالعه شده است. نتايج به دست آمده با بارهاي گسيختگي محاسبه شده بوسيله تيوري‌هاي موجود متفاوتي كه اغلب براي تعيين مقاومت در برابر بالارانش مهاري‌هاي نواري استفاده شده‌اند، مقايسه شده است.

In this research a numerical analysis using PLAXIS program has been carried out to investigate the behavior of buried concrete box culverts different parameters including load types, loading locations, culvert dimensions, underlying soil specifications, and the coefficient of earth pressure- at- rest. For modeling purpose, patch loading of rtuck or military tank has been substituted to an equivalent strip load, and the problem has been analyzed under plane strain with application of linear elastic constitutive model. The result of numerical analysis showed that load location has a considerable effect on the produced moment and shear amounts in the culvert and the most critical case is under the tank loading. The location of maximum Shear and negative moment (positive in PLAXIS results) is at the corner of box culvert, and the location of maximum Shear and positive moment (negative in PLAXIS results) is at the center of upper and lower slab the box culvert. By increasing the box culverts dimensions, the moment and Shear amount Will be increased Significantly. By increasing the elasticity modulus of underlying Soil, moments Will be increased and Shears Will be decreased. The variation of Poisson’s ratio has a little effect on box culvert behavior in terms of Shear and moment. By increasing the side Soil’s coefficient of earth pressure- at- rest of side, the maximum Shear and negative moment (Positive in PLAXIS results) decreased , and Positive moment (negative in PLAXIS results) increased. Finally, the results of linear elastic model are compared With Mohr- Coulomb model, and a good agreement has been obtained: therefore, Considering the assumption of linear elastic behavior for soil is almost good assumption and the results have a good precision.