نقش ادوات پرتابي در جنگ‌هاي قلعه‌اي در سرزمين‌هاي اسلامي پيش از ابداع توپ

Ballistic Devices in Islamic Medieval Castle Wars before

در قرون ميانه اسلامي، محاصره يكي از معمول‌ترين صورت‌هاي جنگ به شمار مي‌آمد. قواي مهاجم براي درهم‌شكستن مقاومت قلعه‌ها و ورود به شهرهايي كه حصارهاي مستحكم داشتند، از ترفندها، شيوه‌ها، ابزارها و ادوات گوناگوني بهره مي‌گرفتند؛ در اين ميان، استفاده از ادوات پرتابي، به‌ويژه منجنيق‌ها، بسيار كارآمد و تعين‌كننده بود. در اين مقاله، ضمن به‌دست‌دادن وصفي مستند از كاركردهاي مختلف هجومي- دفاعي جنگ‌افزارهاي پرتابي سنگين در جنگ‌هاي قلعه‌اي دوره اسلامي، ميزان تعيين‌كنندگي به‌كارگيري اين دسته از سلاح‌ها، به‌عنوان شيوه معمول در نبردهاي قلعه‌اي، در رقم‌زدن نتيجه عمليات نظامي اين دوره تاريخي، بررسي و نشان داده شده كه در به‌كارگيري اين دسته از ادوات جنگي، صرفا بر توان فيزيكي و قدرت ويرانگري آن‌ها تكيه نمي‌شد؛ بلكه كاربرد اين ادوات در جنگ‌هاي محاصره‌اي گاه ناشي از امكاني بوده كه سلاح‌هاي سنگيني براي ايجاد ترس و وحشت و در نتيجه، اعمال گونه‌اي جنگ رواني عليه دشمن فراهم مي‌ساخته‌اند.

During the Islamic middle ages, besiegement was considered as one of the most frequent forms of military action. In order to ruin the resistance of the castle and take down the strong fenced cities, the raiders used various tricks, techniques, tools, and devices. Using ballistic devices, especially catapults, was extremely effective and determinative at the time. This article provides a documental description of various attack and defense functions of heavy ballistic armaments in castle wars of the Islamic period and examines how the utilisation of these kinds of weapons as a common technique in castle wars, is affecting the outcome of military operations during this historical period. It also showed that the aim of applying these armaments, the physical and destructive operational power, was not the only thing relied on, but it was partly for their ability to spread fear and panic and as a result, pushing a kind of psychological warfare against the enemy.