مروري بر دوره مس و سنگ شمال غرب ايران و پيشنهاداتي براي حوزه گسترش سنت دالما

An Overview of the Chalcolithic Period in North West Iran and some Suggestions for the Basin Extends Dalma Tradition

يكياز دوره ها و فرهنگ هايي كه در شمال غرب ايران كمتر به آن توجه شده، دوره مس و سنگ و سنت سفالي دالماست. متاسفانه اطلاعات ما از اين دوره بسيار مختصر و تنها محدود به چند مقاله و گزارشنه چندان مفصل است. اين سنت سفالي داراي حوزه گسترش نسبتاً وسيعي از شمال غرب ايران تا زاگرس مركزي است و شامل سفال‌هاي منقوش، سفال‌هايي با تزيينات حجمي(نقش كنده، فشاري، پانچي و افزوده)، سفال‌هاي ساده و با پوشش گلي غليظ قرمز است. به نظر مي رسد كه سفال‌هاي منقوش تداوم سفال‌هاي دوره پيشين، يعني فرهنگ حاجي-فيروز بوده وسفال‌هاي با تزيينات فشاري، كنده، پانچي و افزوده فاقد پيشينه اي در منطقه هستند واحتمالاً اين نوع سفال‌ها از منطقه اي ديگر به اين منطقه وارد شده اند.متاسفانه با وجود آنكه مدل‌هاو نظريه هاي گوناگوني در مورد گسترش سنت سفالي دالما ارايه شده، اما هنوز از نحوه گسترش آن اطلاعي در دست نيست. آيا گسترش اين سنت سفالي بواسطه كوچ نشينان روي داده يا مهاجرت؟ انتقال ايده سبكيدر اين بين تاثيرگذار بوده يا عواملي ديگر؟اين ابهام بدليل عدم انجام پژوهش‌هاي دقيق منطقه اي و فرامنطقه اي همچنان به قوت خود باقي است.

One of the periods and culture in northwest of Iran which is of little attention is the period of Chalcolithic and Dalma pottery tradition. Unfortunately our information about this period is so slight and it is limited to some brief essays and reports. This pottery tradition have relatively vast extension basin from northwest to central Zagros, and it includes painted, manipulated decoration (Incised, Impressed, Punched and Adjunct), plain pottery with red slip. It seems that painted potteries are the continuation of previous period, Hjifiruz, and potteries with manipulated decoration don’t have any record in the area and probably entered this area from another area. Unluckily, although various models and views about the extension of Dalma tradition has been presented, there is no information about how it has been extended. Has the extension of this pottery been occurred by the migrations or nomad? Has the transmission of Lightness The idea been influential in the meantime or other factors? This obscurity still remains in force because of the lack of accurate territorial and extraterritorial investigations.