رويكردِ تاويل گرايانه عرفا به قرآن و احاديث

Sufis’ Commentary Approach to Koran & Hadith

عرفان اسلامي با قرآن و حديث، پيوندي تنگاتنگ و ناگسستني دارد. قرآن، نسخه گوهرين و روشمند رستگاري انسان هاست كه افزون بر سويه هاي آييني و ديني، از متني پرمايه ادبي و هنري برخوردار است، و همه ويژگي هاي يك اثر هنري را به لحاظ ساختار و درون مايه، دارد. صوفيه در قرآن و حديث دستاويزهايي يافته اند، تا از آن رشته يي كه انسانِ فناپذير را با خداوند پيوند مي دهد؛ نشان دهند. لذا از آن سوي كه موضوع سخنانانشان، در نگرشِ همگاني، ناشناخته و مفاهيم رازآلودِ بي مرز و به رمز است، بر اين باورند كه قرآن، فراتر از روساختِ جمله و روخواني، بايد فهميده شود. پس معاني نهفته در آن، فرامادّي و ژرف‏اند، و هنگامي به نيكي دريافت مي‏شوند كه با شهود و يا از راه تجلّي، درك شوند. اين نگرش زمينه‏ساز گرايش به تفسير و تاويل براي دست يابي به گونه اي از نهان شناسي درباره حقايقِ هستي شده، كه آنان را به برداشت‏هاي تازه و دريافت هاي نويني از آيات و روايات، رهنمون ساخته و شيوه اي خاص و متفاوتي از تفسير و تاويل قرآن، پديد آورده است. با توجّه به گستردگي مفاهيم قرآني و احاديث، و پيوند و درآميختگي آن با انديشه هاي عرفاني اين مقاله با بررسي اجمالي اين پيوند، رويكرد تاويل گرايانه عرفا را از آيات و روايات بازنموده است.

Islamic Theosophy is closely and inseparably related with Koran and Hadith. Koran is the precious and methodical guideline for mankind. Koran not only has instructions regarding religious tasks and rituals but also has a rich and artistic literature. It has all features of a true art work both in its structure and in content. Sufis have found some pretexts both in Koran and in Hadith, based on which they tend to prove that there is a string that makes a link between the almighty God and the mortal human.And since generally the sayings are mystical, strange and coded, they believe that Koran means more than what it is seemed at the surface and the true meanings are covert, spiritual and deep and cannot be understood deeply unless through intuition or revelation. Such an attitude justifies a commentary approach to Koran. Due to vastness of Koranic concepts and Hadith, and for the link they have with theosophical thoughts, this essay attempts to brieflystudythis linkage and to manifest Sufis’ commentary approach to Koran and Hadith. Key words: Koran, Hadith, Theosophy, Sufism, Interpretation, Commenting.