مروري بر توزيع و پايش هورمون‌ها در محيط و حذف آن‌ها در سيستم‌هاي تصفيه فاضلاب

A review on distribution and monitoring of hormones in the environment and their removal in wastewater treatment systems

هورمون‌هاي استروييدي از جمله تركيبات مختل كننده غدد درون‌ريز (EDC) هستند، كه با ايجاد اثرات منفي بر سلامت انسان، حيوانات و تعادل اكوسيستم، به دغدغه بزرگ جوامع امروزي تبديل شده‌اند. در سال‌هاي اخير مطالعات زيادي بر روي توزيع هورمون‌ها در محيط، به‌ويژه محيط‌هاي آبي و روش‌هاي حذف آن‌ها صورت گرفته است. ورود هورمون‌ها به محيط، بيشتر با پساب و لجن تصفيه خانه‌هاي فاضلاب شهري، فاضلاب بيمارستاني و فعاليت دامداري‌ها صورت مي‌گيرد. مقادير اندازه‌گيري شده در ورودي تصفيه‌ خانه‌هاي فاضلاب، لاگون دامداري‌ها، آب‌هاي سطحي و زيرزميني، غلظت متفاوت هورمون‌ها را در محدوده نانو گرم بر ليتر نشان مي‌دهد. اما آنچه داراي اهميت است كه در غلظت‌هاي جزيي و به ميزان نانو گرم بر ليتر نيز اثرات زيست محيطي خود را بر جاي مي‌گذارند. تحت تاثير تجزيه، جذب و انتقال زيستي، مقداري از هورمون‌ها تجزيه و از فعاليت هورموني آن‌ها كاسته مي‌شود. فرايندهاي تصفيه فاضلاب شامل تصفيه مقدماتي، اوليه، ثانويه و پيشرفته، مهم‌ترين راه‌هاي جلوگيري از ورود تركيبات هورموني به محيط زيست مي‌باشند. لجن فاضلاب نيز توسط فناوري‌هاي در دسترس بايستي پيش از ورود به محيط، از وجود هورمون‌ها پاكسازي گردد. فرايندهاي تصفيه فاضلاب در فاز آبي و لجن، تحت تاثير شرايط عملياتي مختلف، درصدهاي حذف متفاوتي از هورمون‌ها را نشان مي‌دهند. در اين مقاله سعي شده است مشكلات و جنبه‌هاي مختلف زيست محيطي هورمون‌ها مورد بررسي قرار گيرد.

Steroid hormones of the Endocrine disrupting compounds (EDC) are steroid hormones, which cause negative effects on human health, animals and ecosystems balance, have become a major concern in modern societies. In recent years numerous studies have performed on hormone distribution in the environment, especially in aquatic environments and the ways that they have been removed. Hormones entrance into the environment primarily is through wastewater, municipal wastewater treatment sludge, hospital wastewater and livestock activity. Measured values in the wastewater treatment influent, livestock lagoons, surface water and groundwater, showed different concentrations of hormones in the range of ng/L. But it is important to know even in trace concentration of ng/L, hormones can have adverse effects on environment. By biodegradation, biosorption and biotransformation, hormones will be degraded and their activities will be decreased. Wastewater treatment processes includes preliminary, primary, secondary and advanced treatment, that are the most important ways to prevent the entrance of hormonal compounds to the environment. Sludge should be cleaned by available technology before entering the environment. Wastewater processes in both liquid and sludge phase, under various operating conditions, show different range of hormones removal. In this paper authors try to discuss about the problem and different environmental aspects of hormones.