نقش و درفش: جستاري در روابط زيرساختي پهلوان، رنگ و نگاره در داستان رستم و سهراب

Figure (Naghsh) and Banner (Derafsh):An Investigation into the Underlying Relations between Hero, Color, and Figure in the story of Rostam and Sohrab

زيرساخت هر اثر ادبي يا هنري را مجموعه روابط معنايي پنهان و چندسويه ميان عناصر مختلف سازنده آن تشكيل مي‌دهد. اين روابط در سطح اثر بُعدِ زيبايي‌شناختي آن را مي‌آفرينند، اما مفاهيم بنيادي و معاني نمادين اثر را بايد در سلسله‌روابط پيچيده دروني آن جست‌وجو كرد. شاهنامه از آن جمله آثار ادبي است كه ژرفاي غني و عميق و روابط زير‌ساختي پيچيده و وسيعي دارد. تنوع و تعدد عناصر سازنده اين اثر آن را از زواياي گوناگون مستعد پژوهش و تحليل مي‌كند. اين مقاله سعي دارد تا از ميان عناصر مختلف به كار رفته در ساخت شاهنامه دو عنصر رنگ سراپرده و نگاره درفش را در بخشي از داستان رستم و سهراب بكاود تا با آشكار ساختن روابط پنهان ميان اين دو عنصر پركاربرد شاهنامه، گوشه‌اي از دنياي رنگين و رازآلود اين اثر را بازشناساند و نشان دهد كه چه ميزان از مفاهيم گوناگون و معاني گسترده آن تنها از طريق اين دو عنصر منتقل شده‌اند.