سل خارج ريوي و مقايسه آن با سل ريوي در استان مركزي(1390 – 1380)

Extra-pulmonary tuberculosis and its comparison with pulmonary tuberculosis in Markazi province (2002-2012)

چكيده زمينه و هدف: مايكوباكتريوم توبركلوزيس به طور معمول در ريه‎ها ايجاد عفونت مي‎نمايد. اما ممكن است اندام‎هاي غير از ريه‎ها را نيز درگير نمايد. هدف اين مطالعه بررسي تحليلي وضعيت بيماري سل خارج ريوي در استان مركزي مي‎باشد. مواد و روش‎ها: در اين مطالعه توصيفي مقطعي اطلاعات موجود در نرم افزار و دفاتر ثبت اطلاعات موجود درمراكز بهداشت شهرستان‎ها جمع آوري و با كمك نرم افزار اماري SPSS نسخه 16 مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‎ها: در مدت فوق 1787 بيمار مبتلا به سل شناسايي شدند كه از اين تعداد 2/24 درصد مبتلا به سل خارج ريوي بودند. 9/1 درصد بيماران مبتلا به سل خارج ريوي همراه با عفونت HIV بودند. نسبت جنسي زن به مرد برابر 3/1 مي‎باشد. 5/82 درصد از مسلولين خارج ريوي داراي مليت ايراني و ميانگين سني 3/43 سال بودند. سل غدد لنفاوي، استخوان و مفاصل و سل پلور بيش‎ترين شيوع را داشتند. همچنين سل خارج ريوي به طور معني‎داري در جنس مونث، سن 55-15 بيشتر بوده و تاخير در تشخيص آن بيشتر از سل ريوي است و برعكس ميزان عود در سل ريوي به طور معني‎داري بيشتر از سل خارج ريوي است. نتيجه‎گيري: با توجه به اين كه نسبت سل ريوي اسمير مثبت به مجموع سل ريوي اسمير منفي و سل خارج ريوي كمتر از يك مي‎باشد و همچنين بالاتر بودن تاخير تشخيص سل خارج ريوي لازم است نسبت به آموزش پزشكان و كاركنان بهداشتي درماني در زمينه آشنايي بيشتر با سل خارج ريوي و راه‎هاي تشخيص آن برنامه‎ريزي بيشتري انجام شود. واژگان كليدي: سل خارج ريوي، استان مركزي، سل ريوي

Abstract Background: Mycobacterium tuberculosis usually infects the lungs; however, organs other than the lungs may also be involved. This study is an analysis of the situation of extra-pulmonary tuberculosis in the Markazi province, Iran. Materials and Methods: In this cross-sectional study, the information in the registration software of tuberculosis in health centers was collected and SPSS software 16 was applied to data analysis. Results: In the survey, a total of 1787 TB patients were identified, of whom 24.2% were diagnosed with extra-pulmonary tuberculosis and 1.9 % of the patients with extra-pulmonary TB were associated with HIV infection. Female to male sex ratio was equal to 1.3. Overall, 82.5% of the patients were Iranian and mean age of patients were 43.3 years. Tuberculosis of the lymph nodes and skeletal and pleural tuberculosis had the highest prevalence. Moreover, extra-pulmonary tuberculosis in females, aged 15-55 years, was more and the diagnosis delay was more common in extra-pulmonary tuberculosis while relapse occurred more frequently in pulmonary tuberculosis. Conclusion: Noticing the greater diagnosis delay in extra-pulmonary tuberculosis, it is necessary to train physicians and other healthcare workers in extra-pulmonary TB diagnosis and more planning needed for instructing it. Keywords: Extra-pulmonary tuberculosis, Markazi province, pulmonary tuberculosis