تعويذها در شعر خاقاني

Talismans in Khaghani’s Poetry

توجّه به باورهاي عامه از ويژگي‌هاي سبكي خاقاني است. با مطالعه اين ويژگي‌ها مي‌توان از لحاظ ادبي، روان‌شناختي و جامعه‌شناختي به حقايقي دست يافت و ميزان تاثير فرهنگ مردمي در پرورش ذهن و زبان شاعر را دانست. از بين مفاهيم عاميانه‌اي كه در شعر خاقاني انعكاس يافته، اشاره به انواع تعويذها چشم‌گيرتر است. بررسي ديوان شاعر با استفاده از روش انتقاد ‌ادبي و تحليل محتوايي نشان مي‌دهد كه حضور تعويذهايي چون تميمه و نشره در ديوان شاعر كه از لحاظ دين ناپسند و حرام تلقي شده ارتباطي به اعتقاد شاعر به اين‌گونه مفاهيم ندارد و كاربرد اين تعويذ‌ها خميرمايه‌اي است كه تصاوير و تعابير زيباي شعري در قالب آن ريخته مي‌شود و جنبه تعليمي و تبليغي ندارد و شاعر از اين مفاهيم در خلق تصاوير و تعابير زيباي‌شعري استفاده كرده است.

A unique feature of Khaghani’s style is to take popular beliefs into account. The study of these features can help us to achieve literary, psychological, and sociological facts and to find out how effective folklore can be in developing the mind and the language of the poet. One folkloric concept prevalent in his poems is the reference to talismans. Studying his collection of poems through a literary-critical method and content analysis suggests that the presence of some unreligious talismans in his poems does not pertain to the poet’s religious beliefs, but they provide the poet with material which he can use to create beautiful poetic images and senses.