عرفان، حماسه و دوگانگي‌ها

Mysticism, Epic, and Dualities

اگرچه در بسياري از بخش بندي ها،ميان عرفان و حماسه، جدايي ها ي ريشه اي وجود دارد، همساني هاي زيادي نيز در ميانشان مي توان يافت با چشم اندازي ژرف در رزمنامه ها،به اين دستاورد مي رسيم كه زمينه هاي عرفاني،در باورها و آيين هاي باستانيان ريشه دوانده و ردپاي عرفان در نوشته هاي حماسي،آشكارا نمودار است.از اين نگاه،همه نوشته ها و داستان‌هاي رزمي، از شمار شاهنامه فردوسي، گرشاسب نامه اسدي، بهمن نامه، كوش نامه، شهريارنامه، بانوگشسب نامه، برزونامه و...گنجايش بررسي دارند. دوگاني ها اگرچه در روساخت، پايه هاي زيرين عرفان و حماسه را استوار ساخته اند، در ژرف ساخت، پيوستگي‌هاي اساسي با هم دارند. نيك و بد، سوروسوگ، بوش وكوشش، شايست و ناشايست، تاريكي و روشني، اهورا واهريمن، فرشته و ديو و...هريك، آميختاري از ديگري است و با دنبال كردن هر يك از اين ها مي توان به ديگري رسيد.روشن است كه بدون كاربردي ساختن اين شاه كليد فكري، راهيافت در انديشه هاي عرفاني- حماسي ايران، آب در هاون كوبيدن و زيره به كرمان بردن است.

Although there are radical differences between mysticism and epic in many sections, there are a lot of identical features found for both that through profound look at epic poetries one can find out that the mystical backgrounds are deeply rooted in the beliefs and ancient customs and the footprint of mysticism are evident in epic works. From this perspective the overall heroic works and writings have the potential to be studied just like Shahnameh, Garshasbnameh, Bahmannameh, Kooshnameh, Shahriyarnameh, Banoogashsbnameh, etc. In spite of the fact that dualities have on the surface strengthened the foundation of mysticism and epic, in deep down they have made essential interrelations. Good or bad, celebrating and mourning, being and striving, qualification and disqualification, darkness and lightness, Ahurah and Ahriman, angel and demon, and the like each one is a mixture of the other one, and by pursuing them one ends up with the other one. It is obvious that without making such a master key of thinking applicable, any entry into the mystical and epic minds in Iran is like beating a dead horse. Key words: Duality; unity; interrelation; mysticism; epic; heroic work.