آيا داستان «زنِ صالحه‌ي» عطّار ايراني است؟

Is Attar’s “The Descent Lady” an Iranian story?

در الهي نامه‌ي عطّار نيشابوري، داستاني با عنوانِ «حكايتِ زنِ صالحه» آمده است كه نمونه اي جالب از «زن» در جامعه‌ي ديني است. اصل اين داستان در كتاب «بختيارنامه» - ترجمه اي از كتاب «هزار داستان»، كه مجموعه اي از داستان‌هاي ايراني پيش از اسلام است - آمده، علاوه بر آن، اين حكايت در كتاب «الف ليله و ليله» - كه بعدها ترجمه اي به فارسي از آن شده - نيز آمده است و اغلب داستان‌هاي اين كتاب - بنابر تحقيق محقّقان - پيشينه اي دارد كه به قبل از اسلام برمي-گردد. ضمناً، همين داستان با اندكي تفاوت – در صورت و نام اشخاص – در كتاب فروع كافي از قول امام جعفر صادق(ع) نيز آمده است، كه حكايت از ديرينه‌گيِ اين داستان مي كند. عطّار نيشابوري، سديدالدّين محمّد عوفي، ضيا الدّين نخشبي، عمادبن‌محمّد الثَّغري و بالاخره حبله رودي، اين داستان را در كتاب‌هاي خود آورده‌اند. با بررسي و تحقيق در پيشينه‌ي اين داستان، مشخّص مي شود كه اين داستان، اصلاً ايراني است و عطّارنيشابوري، از ماخذي نزديك به ماخذ «هزارويك شب» در سرودنِ شاعرانه‌ي اين داستان، استفاده كرده است و ديگران - بعد از عطّارنيشابوري - داستان را از او اخذ نموده اند.

In attar’s Elahinameh, there is a story entitled “The Story of the Descent Lady,” which is a good example of the woman in a religious society. The origin of this story can be found in “Bakhtiarnameh,” a translation of the book “Hezar Dastan” (One Thousand Stories), which is a collection of pre-Islamic Iranian stories. This story can also be found in the book “One Thousand and One nights,” a collection of stories which most researchers believe has a pre-Islamic origin. The same story is found in the book “Foroo`e Kafi” (quoted by Imam Jafar sadeq) with some changes. This shows how old the story is.