نسبي‌گرايي زباني

languestic relativism

قرن بيستم درآميخته با پيدايش نگرش‌هاي گونه‌گون نسبي‌گرايانه در حوزه‌هاي مختلف است. مطالعات مردم‌شناسانه و زبان‌شناسانه پاره‌اي عالمان نظير ساپير و وُرف موجب شكل‌گيري نسبي‌گرايي زباني گرديد. بر اساس اين نسبي‌گرايي، زبان نه تنها نقش تعيين‌كننده‌اي در شكل‌گيري تفكر و انديشه و جهان بيني ما دارد، بلكه اساساً زبان‌ها سنجش‌ناپذير و غير قابل ترجمه به يك‌ديگراند. در مقاله حاضر كوشش شده تا ضمن واكاوي نسبي‌گرايي و متغيرهاي دخيل در آن روشن شود كه اولاً، نسبي‌گرايي زباني در چه سطح و عرصه‌اي ورود پيدا مي‌كند و زبان چارچوب مرجع و عامل نسبيّت چه اموري مي‌شود و ثانياً، ميزان قوت و اعتبار اين نسبي‌گرايي تا چه حدّي است و آيا شواهد و ادله اقامه شده توان آن را دارند كه نسبي‌گرايي زباني را به كرسي قبول بنشاند. اين نوشته ضمن تفكيك جبرگرايي زباني از نسبي‌گرايي زباني و نسبيّت زبان نشان مي‌دهد كه تز ضعيف جبرگرايي زباني و اذعان به نقش اجمالي زبان در سهولت تفكر و انديشه - و نه تعيين محدوده و هدايت و مهار تفكر - قابل پذيرش است.