بررسي تطبيقي تاويل در تفسير صافي و تفسير القرآن الكريم

A Comparative Study of Paraphrase in ‘Saafi’ and ‘Quran’ Exegeses

واژه تاويل در تفاسير عرفاني و اثري نقش پررنگي دارد. در بين تفاسير اثري، تفسير فيض كاشاني به دليل اشتمال آن بر تاويلات ايمه(ع) و به طور محدود تاويلات خود فيض از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است. در بين تفاسير عرفاني نيز تفسير منسوب به ابن عربي مشتمل بر تاويلاتي است كه منطبق بر معنا و مفهوم تاويل در حوزه عرفاني است. مقايسه اين دو اثر از جنبه مفهومي و و روشي مي‌تواند در روشن‌شدن مفهوم تاويل در اين دو حوزه موثر باشد. در دو تفسير مذكور گاه به دليل وجود رويكردهاي مشترك به مفهوم آيه، تاويلات مذكور در آن‌ها اشتراك يافته است اما در غالب موارد اختلاف اساسي در گونه تاويلات وجود دارد. اين مقاله با بررسي رويكرد ابن عربي و فيض به تاويل به مقايسه تاويلات اين دو در تفاسير خويش مي‌پردازد و به بيان نقاط اشتراك و افتراق آن‌ها مي‌پردازد.

In mystical and traditional exegeses the word paraphrase is of essential importance. Among traditional exegeses, Feyz Kashani’s Exegesis is important for its inclusion of paraphrases offered by the Holy Shia Imams and some of Feyz’s own paraphrases are of special importance. Among mystical exegeses, too, Ibn ‘Arabi’s exegesis includes paraphrases relying on mystical paraphrases. Comparing these two works focusing on concepts and methods can clarify the meaning of this act in both areas. In the mentioned exegeses, sometimes because of methodological similarity in studying the meaning of a Quranic verses or ayahs, the paraphrases are similar. However, in most other cases, there are essential differences between the paraphrases. This article attempts to study Ibn ‘Arabi’s and Feyz’s approach to paraphrasing both in theory and practice; thereby introducing the similarities and differences.