بحثي دربارة «حصر و قصر» در بلاغت فارسي

A Study of Bound and Omission in Persian Rhetoric

از جمله بحث‌های پیچیده در بلاغت فارسی «حصر و قصر» در علم معانی است. دشواری موضوع از یك سو و تقلید و تأثیرپذیری محض از قواعد و شیوه‌های حصر و قصر زبان عربی و تطبیق آن با نمونه‌های زبان فارسی از سوی دیگر، همچنین، تفاوت ساختاری و نحوی این دو زبان با یك‌دیگر، از جمله عوامل پریشانی نوشته‌های صاحبان این فن در بلاغت فارسی است. برای نمونه، آیا آن‌چه در آغاز جملات محصور در زبان فارسی می‌آید مثل زبان عربی همیشه مقصور است؟ یا حصر و قصر فقط در جملات اسنادی است؟ آیا تكرار موجب حصر می‌شود؟ سؤالاتی از این قبیل ذهن مدرس را هنگام تدریس به خود مشغول می‌كند. در این مختصر كوشش شده است ضمن نقد آرا و عقاید علمای بلاغت در این خصوص، حدود و حریم موضوع مورد بحث در بلاغت فارسی روشن و مشخص شود.

The topic of ‘bound and omission’ in the field of semantics is among the complex subjects in Persian rhetoric. The abstruseness of the subject on the one side, and imitating and being influenced by the rules of bound and omission in Arabic on the other side, as well as adjusting them with Persian patterns-despite structural and syntactical differences in the two languages-are the reasons behind the incoherence in the writings of rhetoric scholars. Is it always considered as bound and omission in Arabic what begins bounded structures in Persian sentences? Is bound and omission used only in attributive sentences? Does repetition cause bound? While teaching, such questions may preoccupy the teacher’s mind. The present paper aims to review the viewpoints of rhetorical scholars in this regard and also to define boundaries of this issue in Persian rhetoric.