بازخواني رمان‹‹زيبا›› (تاملي در ژرف ساخت رمان زيبا)

رمان در ايران پديده­اي نوظهور است كه با شكل گيري نهضت مشروطه توجه ايرانيان را به خود جلب كرد. در عصر مشروطه بحران­هاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي زمينه را براي به وجود آمدن رمان مهيا ساخت و آن را وارد پهنه اجتماع كرد. رمان «زيبا»ي حجازي از جمله رمان­هاي اجتماعي اوليه محسوب مي­شود كه از منظر ادبي توانست ساختار و محتواي رمان­هاي اوليه را اعتلا بخشد و در تكامل سبكي و ساختاري رمان فارسي موثر افتد. اين پژوهش در پي ­واكاوي ژرف­ساخت رمان ‹‹زيبا›› و نقد و تحليل آن است. رمان «زيبا» همانند رمان­هاي اجتماعي اوليه با دسيسه­اي عاشقانه شروع مي­شود و حجازي در اين رمان از فرم سفر براي گسترش پي­رنگ استفاده كرده است. حجازي در رمان «زيبا» اغلب شخصيت­ها را قبل از نقش آفريني در صحنه داستان معرفي نمي­كند، بلكه شخصيت­ها در جريان كنش و واكنش­ها، ناگفته­هاي دروني خود را به مخاطبان به صورت ضمني بازتاب مي­دهند. از منظر محتوايي اين رمان به داستان ديوان­سالاري و انتقال روش «ايلي-روستايي» به دولت متمركز سراسري مي­پردازد و فساد اداري دوره رضاشاه از درونمايه­هاي اصلي آن به حساب مي آيد.