بررسي «سلطانيّات» در مكتوبات مولوي و منشآت جامي

يكي از انواع نثر فارسي ، مراسلات درباري و نامه هاي بزرگان است. در مكتوبات مولانا و منشآت عبدالرحمن جامي دسته­اي از نامه ها هستند كه در اين پژوهش به عنوان (سلطانيّات) مورد بررسي قرار گرفته اند. تعريف سلطانيات و تاريخچه آن در ادب فارسي و نيز بررسي شكلي و محتوايي نامه­هاي اين دو چهره سرشناس ادب و عرفان مقوله هايي است كه در اين پژوهش به آنها پرداخته شده است. نيز بازتاب شخصيت اين بزرگان در سلطانيات آنها و همچنين انعكاس مسايل اجتماعي بررسي شده اند. از آن جا كه ديگر آثار مولانا و جامي غالباً صبغه تعليمي داشته و برخي از جنبه هاي اجتماعي و خصوصيِ شخصيت آنها ممكن است پنهان مانده باشد، لذا پرداختن به نامه­هاي آنها كه صريح و شفاف و دور از پيچيدگي­هاي استعاري و بلاغي شاعرانه­اند، مي­تواند زواياي ديگري از شخصيت آنها را آشكار سازد. روش كار به صورت تحليلي است و داده­ها از منظر شكلي و محتوايي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است. نتيجه حاصل از اين پژوهش مشخص مي­كند كه به لحاظ شكلي، نثر مولانا آميخته با سجع و ديگر تكلفات منشيانه است، اما جامي سلاست كلام و صراحت بيان را ترجيح داده است. هر دو عارف نامدار كوشيده­اند كه از نفوذ كلام خود براي گره­گشايي از مشكلات و معضلات مردم استفاده كرده و از اين طريق به مسووليت هاي الهي و اجتماعي خود عمل كنند.