تبيين، بررسي و نقد انديشه ديني كانت

An Examination of Kantʹʹs Religious Thought

يكي از مهم‎ترين مباحث مطرح در طول تاريخ تفكر بشري، مقوله دين و يكي از تاثيرگذارترين فيلسوفان در تفكر غرب ايمانويل كانت است. كانت در بسياري از حوزه‎هاي دانش بشري، از جمله حوزه دين تاثيرگذار بوده است. پس از وي از آراي ديني او تفسيرهاي گوناگوني شده است كه برخي از اين برداشت‎ها با سو فهم‎هايي نيز همراه بوده است. نويسنده در اين مقاله با بررسي دقيق نظام فكري- فلسفي كانت بر آن است كه تفكر ديني وي در مجموع داراي دو مرحله سلبي و ايجابي است. او در نقد اول و تمهيدات كه ديدگاه معرفت‎شناسانه خود را ارايه مي‎دهد و در پي محدود‎كردن عقل است تا به‎زعم خويش جايي براي دين باز كرده باشد، ديدگاه سلبي خود را عرضه كرده و مفاهيم اساسي خدا، نفس و اراده را در حوزه عقل نظري اثبات‎ناپذير مي‎داند، اما در نقد دوم با گرايش به سمت اخلاق و اولويت‎بخشي به آن، با ارايه ديدگاه ايجابي خود، دين را تابع اخلاق قرار مي‎دهد؛ انديشه‎اي كه راه را به سمت سكولاريسم گشوده و تعطيلي عقل و خردورزي را در پي داشته است. از اين‎رو، نويسنده كوشيده است ضمن نشان‎دادن مباني نادرست فكري كه او را به نقد دين واداشته است، ضعف‎هاي نظريه ديني كانت را نيز بررسي كند.