نقش اسطوره و جنسيت (نقش زن) در سينماي بهرام بيضايي

The Role of Myth and Gender (Heroine) in the Works of Bahrām Beyzāii

ساختار و كاركرد اسطوره در آثار بهرام بيضايي گاه دگرگوني‌هايي مي‌يابد. نمونه آن، تغيير كليشه «قهرمان» در برخي فيلم‌هاي او است. اسطوره قهرمان و سفر او، همواره مورد توجه اسطوره‌شناسان بوده است؛ براساس ديدگاه و الگوي جوزف كمبل، قهرمان مرد مراحل دهگانه‌اي را در سفر رو به كمال خود طي مي‌كند. اما، بيضايي با تنزل قهرمانان مرد و توجه به نقش‌آفريني قهرمانان زن، به تغيير كاركردهاي سنتي اين اسطوره متناسب با اوضاع زمانه دست زده است. رعنا در فيلم «غريبه و مه»، زن آسيابان در «مرگ يزدگرد»، تارا در «چريكه تارا»، خانم بزرگ و ماهرخ در «مسافران» و گلرخ در «سگ‌كشي»، ضمن سفر پيش رويشان، با دانايي، آزمون و نجات‌بخشي به قهرمان اسطوره‌اي بدل شده‌اند. اين امر به پررنگ شدن نقش اسطوره و جنسيت در سينماي او انجاميده است.