نمودهاي سودمند كهن‌الگوي آنيموس در ادب پارسي

Manifestations of Animus Archetype in Persian Literature

همه ما از نظر زيست‌شناختي، به ميزان چشمگيري ظرفيت‌هاي جنس ديگر را داريم؛ از اين‌رو، واجد صفات مردانه و زنانه به طور توام هستيم. اما فشارهاي اجتماعي به تفاوت‌هاي جنسي جنبه اغراق‌آميز مي‌دهد: زنان را مجبور مي‌كند وجه زنانه خود را رشد بيشتري دهند و مردان را وادار به تاكيد بيشتر بر طبيعت مردانه خود مي‌كند. نتيجه آنكه «جنبه ديگر»، واپس‌زده و ضعيف مي‌شود. با وجود اين، «زنِ درون» يا آنيما در مردان و «مردِ درون» يا آنيموس در زنان، به صورت‌هاي گوناگون، از جمله روياها، خيال‌پردازي‌ها، اساطير، ادبيات و... ظاهر مي‌شود. در اين مقاله، دو نمود سودمند آنيموس، يعني «معشوق (مرد آرماني)» و «همراه دروني»، با نمونه‌ها و مثال‌هاي مختلف، در ادبيات و فرهنگ ايراني تحليل شده است و اين نتيجه حاصل شده است كه حداقل يكي از نمودهاي آنيموس در ناخودآگاه زن ايراني از پروتوتايپ واحدي نشات مي‌گيرد و اين پروتوتايپ، به احتمال زياد، ايزدِ مهر است