تاثير ابن عربي در نگرش‌هاي كلامي فيض كاشاني

The Influence of Ibn Al-arabi’s Teachings on Feiz Kashani

رواج عرفان ابن عربي در سرزمين‌هاي شرقي جهان اسلام، با ممالك عربي و غربي قابل مقايسه نيست. مخصوصاً جوهر فكر او كه انديشه وحدت وجود و مبحث انسان كامل است را فقط انديشه‌وران شرق مخصوصاً ايرانيان شيعي به‌درستي توضيح داده‌اند. فيض كاشاني، متكلم و محدث شيعي، از بزرگاني است كه با وجود نقدهاي معدودي كه بر محي‌الدين دارد، با پذيرش اصول عرفان وي،‌ تبيين معارف شيعي را بر اساس آموزه‌هاي وي وجهه همت خود قرار داده است، نگرش‌هاي توحيدي و ولايي فيض كه به‌شدت تحت تاثير آموزه‌هاي نظري عرفان است و در تاليفات كلامي و حكمي او مانند اصول المعارف و كلمات مكنونه تبلور يافته، از مواردي است كه در حد امكان، در اين نوشتار بدان‌ها پرداخته شده است.

Prevalence of Ibn Al-arabi’s gnostic teachings in the eastern lands of the Islamic world is not comparable to the Arab and West countries. In particular, the essence of his thoughts on being oneness and perfect man has been properly explained only by eastern thinkers, especially the Iranian Shi’ei. Feiz Kashani, a great Shi’ei theologian and Muhaddith, despite of some of his criticisms on Ibn Al-arabi’s ideas, accepts his principles of speculative Gnosticism, and explained Shi’ei thoughts based on his teachings. Feiz’s monotheistic attitudes and his other ideas, strongly influenced by Gnostic theoretical teachings and crystallized in his theological writings such as Principles of Knowledges (Osool Al-Maarif) and Hidden Words (Al-Kalimat Al-Maknoonah) have been discussed in this paper as far as possible.