تحليل ساختاري رقم در قرآن‌هاي ثبت‌شده موزه ملي قرآن

Structural Analysis of Inscriptions in the Qurans Registered in the National Museum of Holy Quran

ارزش كتابت در ميان مسلمانان و به‌خصوص نگارش قرآن به‌عنوان كلام وحي در جهان اسلام به حدي از اعتبار برخوردار است كه گستره وسيعي از هنرها و هنرمندان حوزه كتاب‌آرايي را به نيت قرب الهي به خود وابسته كرده است. پرداختن به اين مهم و رخصت دخول در اين وادي مقدس، شايستگي، شان و منزلتي مي‌خواهد كه به آساني به دست نيامده و تنها به مهارت در اجرا منتهي نمي‌شود. در طول تاريخ اسلام عرفا، حكما و هنرمندان اندكي به كسب چنين شايستگي مفتخر گرديده‌اند و عده معدودي از آن‌ها جريت ثبت نام خود را به‌عنوان رقم داشته‌اند. بررسي اين مرقومات اطلاعات ذي‌قيمت و مهمي را از نظر نام و نشان كاتب و همچنين شناخت سبك‌هاي متفاوت نُسَخ قرآني در ادوار مختلف در اختيار پژوهشگران گذاشته است و در حكم شناسنامه اين كتاب‌هاي آسماني است. به همين دليل، مشاهده‌ و مطالعه قرآن‌هاي ثبت ملي در موزه قرآن انگيزه اصلي و هدف اين پژوهش بنيادي قرار گرفت و تعداد شش نمونه از اين قرآن‌ها كه داراي رقم بود انتخاب گرديد. در انتها با رويكردي تحليلي توصيفي رقم‌هاي مورد نظر بررسي شد. مهم‌ترين نتيجه قابل ذكر اين است كه تقيه و تعهد اخلاقي در كاتبان قرآني، كه متاثر از آيين‌هاي ديني و آداب معنوي بوده‌است، هنرمند را ملزم به رعايت تواضع و فروتني براي نگارش نام خود در كنار نثر معظم قرآن گردانده است كه اين شيوه رقم‌نگاري كمتر در كتابت نُسَخ غيرقرآني مشاهده مي‌شود.