رفتار شهروندي سازماني در ساپكو: ابعاد، محرك‌ها و پيامد

Organizational Citizenship Behavior in SAPCO: Dimensions, Antecedents and Consequence

اين پژوهش درصدد بررسي ابعاد، محرك‌ها و پيامد رفتار شهروندي سازماني در شركت طراحي مهندسي و تامين قطعات ايران خودرو (ساپكو) است. با مفهوم‌سازي و عملياتي‌سازي رفتار شهروندي سازماني در دو بُعد رفتارهاي اختياري و فراتر از شرح ‌شغلِ معطوف به همكاران و سازمان و انتخاب چهار محرّك (در چارچوب نظريه مبادله اجتماعي) و يك پيامد فردي، چارچوب مفهومي پژوهش و تدوين گرديد. نتايج تجربي تحقيق نشان داد كه مبادله رهبر- پيرو، حمايت سازماني ادراك‌ شده، نقض ‌قرارداد روان‌شناختي و دلبستگي‌شغلي، هر يك به نوعي سبب تحريك رفتارهاي شهروندي معطوف به همكاران و سازمان مي‌شوند. در اين بين، نقض قرارداد روان‌شناختي و دلبستگي شغلي رابطه معناداري با رفتار شهروندي معطوف به همكاران نداشتند. از طرفي رفتار شهروندي معطوف به سازمان به‌طور صرف بر نيت ترك خدمت كاركنان تاثير منفي معنادار دارد. مضمون كلي نتايج نشان مي‌دهد كه نظريه مبادله اجتماعي، چارچوب مناسبي براي تبيين محرك‌هاي رفتارهاي شهروندي سازماني است. هر چند اين قضيه در مورد بخشي از نقض قرارداد روان‌شناختي اندكي تعديل مي‌شود. هم‌چنين انجام شدن يا نشدن رفتارهاي شهروندي معطوف‌ به ‌همكاران نمي‌تواند نماد و شاخص مناسبي براي پيش‌بيني احتمال خروج يا ابقاي كاركنان در سازمان باشد.

The purpose of this paper is to examine the dimensions, antecedents, and consequences of organizational citizenship behavior (OCB) in Supplying Automotive Carts Company (SAPCO). By conceptualizing and operationalizing OCB as extra-role and voluntarily discretionary performance directed to individual (OCBI) and organization (OCBO), empirical results showed that Leader-member Exchange (LMX), Perceived Organizational Support (POS), Psychological Contract Violation (PCV), and Job Involvement (JI) can somehow be viewed as an antecedents of OCB. Only PCV and JI didn’t support OCBI. Also, OCBO had significantly positive impact On Intention to Leave (OtL), but OCBI not. General implication of results is that social exchange theory, especially reciprocity norm can be a good framework for explaining OCB antecedents. However, this is modified regarding some part of PCV. Also, doing or not doing OCBI cannot be a good symbol for turnover intention.