رزم‌نامه كنيزك (حماسه‌اي به زبان گوراني و روايتي از يادگار زريران)

Razmnameh Kanizak (an epic in Gorani language and a narrative from Yadegare Zariran)

رزم‌نامه كنيزك حماسه اي ملي و روايتي از يادگار زريران است. اين حماسه بخشي از دستنويس منظومه هفت لشكر به زبان گوراني و بازتابي از يك نوعِ ادبي شاهنامه سرايي در غرب ايران است. ساختار رزم‌نامه و رويكرد نمايشي آن در دو نگاه يادآور يادگار زريران است. در نگاهي جزيي، بخش مياني رزم‌نامه دقيقاً روايتي از يادگار زريران پهلويست كه در آن زردشتي زدايي و نام گرداني صورت گرفته است. در اين بررسي رزم‌نامه در مقايسه با شاهنامه و غررالسير به يادگار زريران پهلوي نزديك‌تر است. در نگاه كلي رزم‌نامه يادآور سه داستان گشتاسپ و ارجاسپ، اسفنديار و ارجاسپ، و هفت‌خان اسفنديار است كه مي توان آن را يادگار زريران پارتي ناميد. در اين بررسي يادگار زريران پارتي در انتقال به خداي نامه و شاهنامه ابومنصوري ساختار اصلي خود را از دست داده، اما رزم‌نامه كنيزك اين ساختار پارتي را حفظ كرده است. بنابراين باتوجه به رزم‌نامه مي توان بصورت نخستين و كامل يادگار زريران پارتي دست يافت.

Abstract Razmnameh Kanizak is a national epic and a narrative from Yadegare Zariran. This epic is part of the manuscript verse Haft Lashkar (seven Army) in Gorani language and is a reflection of a literary genre of composing Shahnameh in the west of Iran. The structure of the Razmnameh and its dramatic approach in two perspectives are reminiscent of Yadegare Zariran. A close look shows that the middle part is exactly a narrative from Yadegare Zariran in Pahlavi and in which Zoroastrianism is renounced and a change of name has occurred. In this perspective Razmnameh in comparison with Shahnameh and Gharar-ol-sayr is closer to the Pahlavi Yadegare Zariran, however a more general look at Razmnameh brings to mind the three stories of Goshtasp and Arjasp, Esfandyar and Arjasp and the seven trials of Esfandyar, which could be named the Parthian version of Yadegare Zariran. In this perspective, the Parthian version in transference to Khodaynameh and Shahnameh Abu Mansuri has lost its main structure but Razmnameh Kanizak has kept its Parthian structure and is the key to the first intact version of Yadegare Zariran.