بررسي تطبيقي برهان امكان و وجوب ابن‏سينا و برهان علامت صنعتي دكارت

چكيده تاكيد هر دو برهان (برهان امكان وجوب ابن سينا و برهان علامت صنعتي دكارت) بر يقين است. دكارت به وجود خود و مفهوم خدا در خويش يقين دارد و يقين ابن‏سينا به وجود واقعيت‌ هستي است، با اين تفاوت كه يقين دكارت برخلاف يقين ابن‏سينا جزيي است و تنها شامل خودش و مفهوم خدا مي‌شود. در نظر دكارت، واقعيت موجود را مي‌توان به متناهي (وجود خود دكارت) و نامتناهي (مفهوم خدا با صفات ويژه‌اش) تقسيم كرد؛ ولي در نظر ابن‌سينا واقعيت هستي از دو حال بيرون نيست: يا واجب است يا ممكن. اين تقسيم دوتايي كه حصر عقلي است، شبيه به هم است؛ يعني متناهي دكارت، همان ممكن ابن‏سيناست و نامتناهي وي با واجب ابن‌سينا حداقل در مصداق يكي است، اما در مفهوم و جنبه نگرش هركدام متفاوت‌اند. در نظر دكارت ملاك احتياج به علت، نياز و نقص وجود معلول و واقعيت نا‏متناهي علت است، ليكن در نظر ابن‏سينا، ملاك و مبناي احتياج معلول به علت، همان امكاني‎بودن است.