كودهاي زيستي فسفره و ضرورت توسعه آن‌ها دركشور

طبیعت خاك­های كربناتی كه بخش عمده­ای از اراضی زراعی و باغی كشورمان را نیز شامل می شود، باعث شده تا استفاده از كودهای شیمیایی فسفره از كارآیی كمی در این­گونه اراضی برخوردار بوده و بدین دلیل كشاورزان برای حصول نتیجه مورد نظر هر ساله مقادیر متنابهی از این نهاده شیمیایی را به اراضی زیر كشت اضافه نمایند. محدودیت منابع فسفر در دنیا و قیمت روز­ افزون كودهای فسفره، واردات آنها را به كشور با مشكل روبرو ساخته و مصرف بی­رویه آنها در كشور آلودگی­های زیست محیطی را به دنبال داشته است. چنانچه بتوان فسفر تجمع یافته در خاك را به فرم قابل استفاده گیاه تبدیل نمود، می­توان ضمن كاهش مصرف كودهای فسفره رشد و عملكرد مناسب گیاهان را نیز تضمین نمود. گروهی از ریز­جانداران خاكزی اعم از قارچ­ها و باكتری­ها این توانایی را دارند كه با استفاده از مكانیسم­های ویژه­ای در میكروسایت­های خاك اطراف ریشه گیاهان، فسفر را از فاز تثبیت شده خارج نمایند. جداسازی، شناسایی، تكثیر و فرمولاسیون این ریز­جانداران اساس و پایه تولید نوع جدیدی از كودهای زیستی به نام كودهای بیولوژیك فسفره را تشكیل داده است. در كشورهای توسعه یافته هم اكنون این نوع فرآورده­های زیستی از فرم تك كاربردی خارج شده و فرمولاسیون­های جدید حاوی چند نوع ریز­جاندار متفاوت با كاربردهای مختلف از جمله تامین عناصر مورد نیاز گیاه به ویژه فسفر و افزایش مقاومت گیاه میزبان به انواع تنش­های زنده و غیر زنده می ­باشد. سابقه استفاده از این نوع فرآورده­های زیستی در كشور به یك دهه قبل بر می­گردد. انواعی از ریز­جانداران به كار گرفته شده در كشور شامل ریز­جانداران اكسیدكننده گوگرد، ریز­جانداران حل­كننده فسفات و قارچ­های میكوریزی بوده­اند. نتایج پژوهش­های صورت گرفته در ارتباط با این نوع نهاده­های زیستی نشان داده است كه دامنه تاثیر آنها بسته به نوع گیاه میزبان و خصوصیات فیزیكی و شیمیایی خاك متفاوت بوده و كاربرد آنها توانسته است 25 تا 50 درصد از نیاز فسفره گیاه میزبان را تامین نمایند. حركت به سمت استفاده از تكنولوژی­های مدرن برای تولید این ریز­جانداران و استفاده از فرمولاسیون­های جدید می­تواند ضمن افزایش زمینه كاربرد این تركیبات زیستی در كشور، زمینه مناسبی را برای كاهش مصرف كودهای شیمیایی فسفره فراهم آورد.