نقش خاك در ناپايداري توليد زعفران پس از يك دوره كشت

ایران با سطح زیركشت بیش از 73 هزار هكتارزعفران، تولید 254 و صادرات بیش از 125 تن در سال مقام اول تولید دنیا را دارد. زراعت زعفران ایران اغلب در مناطق خشك و نیمه‌خشك به شیوه سنتی در اراضی كوچك و خورده مالكی انجام می‌شود. یكی از مشكلات مهم پیشِ روی زعفران­كاران، عدم باروری خاك به منظور كشت مجدد زعفران پس از یك دوره كشت به مدت حدود سه برابر دوره كشت اول است. این موضوع برای توسعه پایدار و حتی ثابت ماندن سطح زیركشت فعلی زعفران در مناطق زعفران­كاری ایجاد محدودیت كرده است. در خصوص علت كاهش تولید در مزارع زعفران، سه فرضیۀتغییر در خصوصیات فیزیكوشیمیایی خاك، تغییر در وضعیت بیوشیمیایی خاك و تغییر عمده در جمعیت میكروارگانیسم‌های خاك ارائه شده است. پژوهش­های اندكی برای بررسی علل این مسئله انجام شده است. جمع‌بندی نتایج آن­ها نشان می­دهد كه پس از یك دور كشت زعفران، در خصوصیات مورفولوژیكی، فیزیكوشیمیایی و ژنتیكی خاك تغییری حاصل نشده و از نظر عناصر كم مصرف هم در خاك محدودیتی ایجاد نمی‌شود. از علل دیگر این محدودیت احتمال تولید مواد آللوپاتیك و تغییر در وضعیت بیوشیمیایی خاك پس از یك دور كشت و ایجاد فتوتوكسی برای كشت مجدد زعفران است. در این رابطه نیاز به بررسی بیشتری می­باشد.