نسبت سنجي روابط دين و دولت

شايد بتوان تبارشناسي نسبت سنجي روابط دين و دولت را به دوران پيش از ظهور اسلام انتساب كرد. اما در اسلام مساله‌ي آميختگي و اندماج دين و دولت امري تشكيك‌ناپذير است و براي درك جايگاه مباحث دين و دولت در سطح كلان بايستي ريشه‌هاي آن را در مساله‌ي دين و دنيا جستجو كرد و نخستين تجربه‌ي غربي پيدايش معضل تمدني مسيحيت در پندارشناسي انفكاك دنيا و ماورا ‌الطبيعه و شخصي دانستن دين دانست. در واقع انسلاخ دين و دولت ،توسعي از برداشت كژ راهه‌ي مسيحيت است كه كار قيصر را به قيصر و كار خدا را بايد به خدا واگذار كرد. در نگاه برخي انديشمندان نسبت‌سنجي مناسبات دين و دولت از ناديده‌ نگاري، هم‌پيماني و تخالف تا به حاشيه راندن و استبعاد و استقلال، ضريب انحراف يافته است.