تحليلي جامعه شناختي از تحولات سياسي انقلاب اسلامي ايران

A sociological analysis of the political changes in Islamic Revolution (1979-1982)

انقلاب، براساس فرايند سياسي و نتايج اجتماعي، مجموعه‌اي از سه روند سرنگوني رژيم سابق، دوران تعدد مراكز قدرت و دوران ايجاد نظم جديد به شمار مي‌آيد. دوران چندگانگي مراكز قدرت، با تشنجات و ناآرامي‌هاي فراواني توام است. اين دوران در انقلاب اسلامي از ابتداي پيروزي انقلاب در سال 1357 آغاز شد و تا عزل بني‌صدر از رياست جمهوري در سال 1360 به طول انجاميد. در اين مقاله، با تلفيق نظريه‌هاي «كرين برينتون» و «چارلز تيلي»، ضمن توصيف ويژگي‌هاي مقطع مزبور از انقلاب اسلامي، تحولات درون اين مقطع زماني مورد تحليل قرار گرفته است. در مجموع به رغم وجود پاره‌اي از شباهت‌ها بين دوران ميانه‌روها در نظريه برينتون و دوره زماني مورد اشاره در انقلاب اسلامي، نقاط افتراق فراواني نيز ميان آنها وجود دارد. مضافآ اين‌كه در دوران مذكور، افزون بر متغيرهاي سازماندهي، بسيج و قدرت سياسي مطرح در نظريه تيلي، عوامل ديگري (حمايت امام، نوع ايديولوژي و...) نيز در اوج و فرود جريان‌هاي سياسي مختلف تاثير داشته‌اند.

In regard with political processes and social effects, a revolution is composed of three stages: the collapse of the former regime, the multiplicity of power centers, and the formation of a new order. The period of the multiplicity of power centers, starting in Iran form the overcoming of the Islamic Revolution in 1979 and lasting up to the disposal of Bani Sadr, brings up chaos and anarchy. Combining Crane Brinton and Charles Tillyʹs theories, this paper describes the characteristics of the above-mentioned period is the Islamic Revolution and studies the changes in the period. In sum, in spite of the existence of certain similarities between the period of moderate groups in Brintonʹs theory and the period in the Islamic Revolution, there are also many differences. In addition, apart from the organization variables, public mobilization, and political power in Tillyʹs theory, other factors (e.g. the Imamʹs support, the type of ideology etc.) were also influential in the rise and fall of political movements in the period.