حقوق شهروندي متهمان در مرحله كشف جرم توسط پليس

پليس سازماني دولتي و مسيول برقراري نظم و امنيت در جامعه است. كشف جرم توسط پليس يكي از مصاديق مهم امور پليسي است كه در تامين نظم عمومي و گاهي امنيت كشور نقش بسزايي دارد. در اين مقام، پليس از اختيارات ممتازي برخوردار است كه گاهي ممكن است به سلب آزادي هاي مشروع شهروندان و يا نقض حقوق آنان منجر شود. حقوق شهروندي آن دسته از حقوقي است كه شخص به جهت تابعيت در يك كشور از آن برخوردار مي شود. مقاله حاضر با بررسي مفاهيم كشف جرم و حقوق شهروندي، به تلفيق عملكرد پليس در اين زمينه با حقوق شهروندي پرداخته است. اين مقاله در دو بخش، به تبيين و تشريح مهمترين حقوق شهروندي و يا آزادي هاي اساسي شخص تحت تعقيب و بزه ديده از جرم كه ممكن است با عملكرد اشتباه و يا به واسطه ساير مسايل نقض شود مي پردازد. خودداري از دستگيري خودسرانه، حق فرض بيگناهي (رعايت اصل برايت)، حق اطلاع از دلايل دستگيري، حق رفتار انساني با شخص تحت تعقيب، حق تفهيم اتهام، حق اطلاع به خانواده و وكيل، حق مداخله مراجع و مقامات قضايي صالح، حق مستند و مستدل بودن كليه تصميمات و اقدامات، حق عدم مداخله خودسرانه در حريم خصوصي، حق مقاومت در برابر اقدامات غيرقانوني پليس و ... مهمترين حقوق شهروندي در مورد شخص تحت تعقيب هستند كه در اين مقاله ذكر شده اند. از سويي حق دادخواهي، حق برابري و منع هرگونه تبعيض و ... مصاديقي از حقوق شهروندي بزه ديده از جرم است. در مقاله حاضر علاوه بر استناد به قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و ساير قوانين عادي، به تناسب از اسناد بين المللي متعددي نيز بهره گرفته شده است. در پايان، چند پيشنهاد نظري و كاربردي در راستاي رفع نقايص و خلاها ارايه شده است.