رتبه بندي راهبردهاي مديريت تقاضاي آب كشاورزي مناطق خشك با استفاده از مدل هيبريدي AHP و M-TOPSIS

Ranking of Agricultural Water Demand Management Strategies in Arid Regions by Hybrid Model of AHP and M-TOPSIS

در اين مطالعه، با استفاده از مدل پيشنهادي هيبريدي فرايند تحليل سلسله مراتبي و شباهت به گزينه ايده آل اصلاح شده MTAHP)) رتبه بندي راهبردهاي مديريت تقاضاي آب كشاورزي مناطق خشك انجام گرديد.مدل هيبريدي (MTAHP) از نقاط قوت دو مدل تحليل سلسله مراتبي (AHP) و شباهت به گزينه ايده آل اصلاح شده (M-TOPSIS) استفاده كرده و نقاط ضعف آن ها را پوشش مي دهد. به اين ترتيب كه براي به‏دست آوردن وزن هاي نسبي، مقايسه هاي زوجي AHP به‏كار گرفته شده و همچنين بررسي نرخ سازگاري با استفاده از مدل AHP انجام شده است. در نهايت، رتبه‏بندي راهبرد ها از طريق مدل M-TOPSIS انجام گرديده است. براي اجراي اين مدل، 35 متخصص كشور در زمينه مديريت آب كشاورزي در نظرسنجي شركت داده شدند. نتايج مدل نشان داد كه راهبرد "آموزش كشاورزان" بهترين راهبرد در ميان راهبردهاي مديريت تقاضاي آب كشاورزي مناطق خشك مي باشد. در رتبه هاي بعدي، "تغيير الگوي كشت و تسطيح اراضي"، "به روز رساني سامانه هاي آبياري" و "استفاده از آب هاي بازيافتي" قرار گرفتند. كمترين رتبه‏ها نيز به راهبردهاي "داد و ستد آب" و "واردات آب مجازي" تعلق گرفت. نتايج اين مطالعه نشان مي دهد كه مدل هيبريدي فرايند تحليل سلسله مراتبي و شباهت به گزينه ايده آل اصلاح شده (MTAHP) مي تواند در بررسي و اولويت‏بندي راهبردهاي مربوط به مديريت تقاضاي آب كشاورزي مورد استفاده قرار گيرد.

In this research, strategies of agricultural water demand management in arid regions was ranked by the proposed hybrid model (MTAHP) of Analytical Hierarchy Process (AHP) and Modified Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (MTOPSIS) methods. The proposed hybrid model (MTAHP) uses the strengths of the AHP and TOPSIS and avoids their weaknesses. For this purpose, the AHP model was used for determining relative weights and consistency ratio assessment and, finally, M-TOPSIS model was used for ranking the strategies. To apply the MTAHP model, 35 Iranian experts in the field of agricultural water management participated in the survey. Model results showed that the best strategy for agricultural water demand management in arid regions was training the farmers. The next ranks of strategies in order were: improvement of cropping pattern, land leveling, modernization of irrigation systems in the region, and using recovered water. The lowest ranks belonged to the trade water strategy and virtual water imports. The results of this research showed that the hybrid model of AHP and MTOPSIS can be used in evaluating and prioritizing the strategies for agricultural water demand management.