بررسي ساپونين هاي استروييدي در ريزوم گياهRuscus aculeatus L. در شمال ايران (شهرستان سوادكوه)

Identification of steroidal saponins from the rhizome of Ruscus aculeatus L. in North of Iran (Savadkoo region)

جنسRuscus L. متعلق به تيره مارچوبه داراي شش گونه است كه در سراسر دنيا پراكنده‌اند و داراي مشتقات استروييدي، ساپونيني و گليكوزيدي مي باشد. گونه Ruscus aculeatus L. تنها گونه اين جنس مي‌باشد كه در ايران رشد مي كند و به وفور در جنگل هاي شمالي و دره هاي مرطوب يافت مي‌شود. در طب سنتي از عصاره اين گياه به‌عنوان مقوي عروق سياهرگي و درمان بواسير استفاده مي‌شود. لذا در اين تحقيق ريزوم گياه كوله خاص در اوايل تيرماه 1390 از شهرستان سوادكوه در استان مازندران جمع آوري و پس از خشك كردن، آسياب و با استفاده از حلال هگزان چربي‌زدايي شد. عصاره گيري با روش سوكسله و با حلال متانول انجام شد. عصاره پس از تغليظ توسط روتاري با حلال بوتانول نرمال و آب دوفازي شد. رسوب ناشي از اضافه كردن دي اتيل اتر به فاز آلي با روش هاي كروماتوگرافي مايع تحت خلا (VLC) و كروماتوگرافي ستوني شستشو گرديد، تا تركيب موجود در عصاره خالص‌سازي گردد. در ادامه با استفاده از روش هاي طيف بيني رزونانس مغناطيسي هسته (1H-NMR)، فروسرخ (IR) و طيف‌سنجي جرمي ساختمان شيميايي تركيب استخراج شده يعني تركيب Stigmast-5,22-dien-3-O-?-D-glucopyranoside شناسايي گرديد.