گونه شناسي بافت هاي روستاشهري؛ گام نخست در چشم اندازسازي روستاشهرها (مطالعه موردي گونه شناسي: بافت هاي روستاشهري يزد)

همزمان با رشد برون زاي بافت هاي شهري به سوي روستاها و مراكز زيستي پيراموني، علاوه بر بافت هاي مركزي شهرها، روستاهاي الحاقي نيز در جريان توسعه با جايگزيني جمعيت، نيل به حاشيه­نشيني دارند و بافت هاي جديد مسئله­دار شهري با ماهيت روستايي پديد مي آيند. روستاها در جريان اين الحاق مهلت سازگاري و تطابق و در يك كلمه، شهري­شدن ندارند و اين آغازگر مسئله در دو بستر متفاوت، يعني شهر و روستاهايِ الحاقي به شهر است. به واسطه گستردگي اين نوع الحاق­ها، پژوهش در زمينه چرايي و چگونگي پيدايش بافت­هاي روستاشهري و بيان پيشينه و رويكردهاي گوناگون نسبت به اين گونه بافت ها داراي ضرورت موضوعي، موضعي و زماني است. براي امكان ارائه رهيافت هايي براي چشم‍اندازسازيِ بافت­هاي روستاشهري، گونه­بندي بافت­هاي روستايي الحاقي گام نخست است. اين نوشتار با هدف تعريفِ مبنايي براي گونه­شناسي بافت هاي روستاشهري، با استفاده از روش پژوهش اكتشافي ـ توسعه اي؛ اصول راپاپورت براي قاعده مندسازي گونه شناسي، ازجمله به كارگيري شاخص هاي متعدد (گونه شناسي چندشاخصه اي)، پرهيز از تشخيص گونه ايده­آل و خالص و انتخاب معقولانه شاخص­ها و تعميم نظريه شكلِ شهريِ لينچ را مبنا قرار داده و رفتار روستا و شهر را در جريان الحاق 15 نمونه روستاي الحاقي به شهر يزد پي جسته است. پس از دسته بندي محورهاي منتج از بررسي ماهوي اين بافت ها، با استفاده از روش پژوهش تطبيقي در سه گونه كالبدي (تركيبي، خطي و فشرده طبيعت محور، تركيبي، خطي و فشرده انسان ساخت)، موقعيت شناسي (اقماري فرودست و فرادست، پيوسته فرودست و فرادست، دروني فرودست و فرادست) و هويت انساني (اقتصادمحور، مذهب محور و قوميت محور) طبقه بندي شدند و مبنايِ گونه بندي، 15 بافت روستايي الحاقي به شهرِ يزد قرار گرفت.