تجزيه لاين × تستر براي صفات عملكرد و اجزاي عملكرد در تعدادي از لاين هاي برنج

به منظور برآورد اثر ژن و تركيب­پذيري عمومي و خصوصي لاين­هاي والديني با منشا IRRI از طريق تجزيه لاين × تستر، پنج رقم خالص (لاين) با چهار رقم بومي (تستر) در سال 1386 تلاقي داده شدند. نتاج حاصل به همراه نه والد، در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال 1387 در مزرعه تحقيقاتي موسسه تحقيقات برنج كشور كشت و صفات عملكرد و اجزاي آن اندازه­گيري شد. نتايج تجزيه واريانس نشان از تفاوت­هاي بسيار معناداري بين ژنوتيپ­ها در كليه صفات، به جز تعداد خوشه در بوته داشت. تجزيه لاين × تستر نشان داد كه اثر لاين­ها در همه صفات و نيز اثر تسترها در همه صفات به جز تعداد دانه در خوشه، در سطح احتمال يك درصد معنا­دار بود. اثر متقابل لاين × تستر در كليه صفات به جز ارتفاع بوته، عرض برگ پرچم و طول دانه معنا­دار بود كه نشان­دهنده واكنش متفاوت لاين­ها در تركيب با تسترهاي مختلف است. لاين PR 27137-CR 153، بيشترين تركيب­پذيري عمومي، و تلاقي حسني × IR 73688-57-2، بيشترين تركيب­پذيري خصوصي و معنا­دار را دارا بودند. سهم واريانس­ افزايشي و غيرافزايشي در تنوع صفات يكسان نبود. وراثت­پذيري خصوصي بيشتر صفات بررسي شده، ضعيف بود، به طوري كه احتمال گزينش لاين­هايي كه داراي ژن­هايي با تاثيرات افزايشي مطلوب باشند، اندك بود. بيشترين وراثت­پذيري خصوصي براي صفت طول دانه (27/0) مشاهده شد.