تلقي فيشته از مفهوم حق طبيعي و نقد هگل بر آن

Fichteʹʹs Conception of Natural Right and HegelʹʹsCritique

بسط و توسعه فلسفه سياسي هگل در بسياري از جنبه‌ها حاصل درگيري‌هاي نظري او با فيلسوفان پيش از خود است. در اين ميان، فلسفه سياسي فيشته و خصوصاً تلقي او از مفهوم حق طبيعي براي هگل از اهميت بالايي برخوردار است. هگل در مقاله «راه‌هاي علمي بررسي حق طبيعي» كه در سال 1802 آن را به چاپ رسانده، نقدهايي جدي بر فلسفه سياسي فيشته وارد آورده است. اين مقاله از دو بخش اصلي تشكيل‌شده است: در بخش نخست به اهم مطالب در فلسفه سياسي فيشته، با تكيه‌بر كتاب مباني حق طبيعي، خواهيم پرداخت و در بخش دوم نقادي هگل از فلسفه سياسي فيشته را كه در مقاله «درباره راه‌هاي بررسي علمي حق طبيعي» مطرح نموده، بررسي خواهيم كرد. با اينكه نقادي هگل نتوانسته اعتبار كلي فلسفه سياسي فيشته را سلب نمايد، اما درعين‌حال توانسته تلقي فيشته از حق طبيعي را با معضلاتي چند مواجه سازد.

The development of Hegel’s political philosophy is a direct consequence of his struggle with the previous philosophers. Among them, Fichte’s political philosophy, especially his conception of the ‘natural right’, is an important issue for Hegel. Hegel’s critique of Fichte’s political philosophy has been formulated in his 1802 essay ‘On the Scientific Ways of Treating Natural Right’. While Hegel’s critique not entirely successful to unreliable Fichte’s political philosophy, it raises some problems for Fichte’s conception of the natural right. This paper has concentrated on Hegel’s 1802 essay in order to assessment of his critique of Fichte.