شيوه‌هاي نقل به معناي احاديث در مجمع البيان

The Methods of Rephrasing Hadiths in “Majma’ al-Bayan” Exegesis

از جمله مباحثي كه در علوم حديثي مورد بحث و بررسي قرار گرفته، موضوع نقل به معناي احاديث مي باشد كه درباره اصل آن موافقان و مخالفاني وجود دارد، و عده اي كه پذيرفته اند، تحت شرايطي خاص آن را مجاز دانسته و معتقدند كه خارج از اين ضوابط نبايد نقل به معنا صورت گيرد. نوشته پيش رو در همين ارتباط درصدد است تا بررسي كند در تفسير مجمع البيان كه در آن به نقل روايات اهتمام و توجه شده، آيا نقل به معناي احاديث اتفاق افتاده است يا خير؟ و آيا معيارهاي لازم در اين نقل به معنا رعايت شده است؟ روش تحقيق در اين مقاله تحليلي ـ توصيفي و با استفاده از منابع كتابخانه اي مي‌باشد. يافته اين پژوهش آن است كه در اين تفسير، چهار نوع نقل به معنا به كار رفته است؛ جابجايي واژه‌هاي مترادف، استناد به بخشي از الفاظ يا مضامين روايات، تركيب عبارات چند حديث و ارايه ساختاري جديد از روايات، كه به تفصيل بيان شده‌اند. همچنين مشخص شد كه اين نقل به معنا آسيب‌هايي نيز داشته است كه در اين پژوهش بدان پرداخته شده است.