نگاهي به عرفان مانوي و تطبيق آن با عرفان و تصوف اسلامي

A Glance at Manichean Mysticism and Its Comparison with Islamic Sufism and Mysticism

آيين مانوي كه ازسوي ماني بنيان نهاده شد، آييني است گنوسي كه جز فرقه هاي عرفاني به شمار ميرود. اصل اساسي اين آيين، هبوط روح از عالم علوي و گرفتاري آن در عالم ماده است، و رسالت انسان در اين دنيا اين است كه با زهد و امساك از اين دنياي پليد مادي دست بردارد تا با پاكي باطن، روح علوي گرفتار خود را از آن نجات بخشد. آرا و عقايد مانوي در ميان فرقه هاي اسلامي نيز تاثيراتي برجاي نهاده كه اين تاثير را در ميان صوفيان مسلمان بارزتر دانسته‌اند. علاوه برآن ميان عقايد مانوي و آراي عرفاني اسلامي، مشتركات و مشابهاتي به-چشم مي خورد. در اين پژوهش ابتدا تحقيقي در زمينه مانويت و عقايد آن صورت گرفته سپس به بررسي تاثير مانويت بر آداب و رسوم صوفيان پرداخته شده و مقايسه‌اي تطبيقي ميان عقايد و آراي مانوي و عقايد عارفان مسلمان صورت گرفته است.

Manichaeism that was founded by the Iranian prophet Mani, is a gnostic faith that is classified among mystic religions. The central tenet of this faith is the descent of spirit from the spiritual realm and its entrapment in the material world, and that, man’s duty in this world is to give up this evil material world by mortification and abstemiousness in order to save his Divine spirit by purity of nature. Manichean tenets have managed to influence some Islamic sects, most notably the Islamic Sufism. Moreover, there are similarities between Manichean mysticism and Islamic Sufism and mysticism. In this study, we have first made a research into Manichaeism and its beliefs, then continued with reviewing its impact on rites and rituals of the Sufis and finally made a comparison between Manichean beliefs and the beliefs of Muslim theosophists to draw a conclusion.