رقابت قدرت‌ها، ژيوپوليتيك خزر و منافع ملي ايران

منافع ملي قدرت‌هاي كوچك و منطقه‌اي همواره تحت تاثير رقابت قدرت‌هاي بزرگ بوده‌اند. رقابت استراتژيك قدرت‌هاي بزرگ در سطح بين‌المللي از جمله در منطقه درياي خزر، منافع ملي جمهوري اسلامي نيز را تحت‌الشعاع خود قرار داده است. حضور قدرت‌هاي فرامنطقه‌اي در حوزه درياي خزر باعث شده كه رقابت آشكار و پنهان آنها، منافع ملي كشورهاي موجود در اين منطقه را يا به چالش كشانده يا وابسته به خود سازد. بديهي است كه روسيه به عنوان ميراث‌دار اتحاد جماهير شوروي سابق از حضور قدرت‌هاي فرامنطقه‌اي ناخشنود باشد و براي حفظ منافع خود عمل كند. روسيه با استفاده از امكانات و ظرفيت‌هاي داخلي، منطقه‌اي و جهاني خود به دنبال احياي موقعيت از دست‌رفته‌اش است؛ ازاين‌رو تلاش دارد با حفظ و تقويت شرايط خود در زمينه انرژي، موقعيت امنيتي و استراتژيك خود را ارتقا دهد و از قدرت و نفوذ ايالات متحده در منطقه بكاهد. اين مقاله در چهارچوب نظريه نوواقع‌گرايي بر اين باور است كه روسيه توان بازمعنايابي و درنتيجه احياي قدرت ازدست‌رفته خود را دارد و در رقابت استراتژيك با امريكا از ساير كشورها از جمله ايران به عنوان متحد مقطعي و منقطه‌اي بهره مي‌برد. در اين چهارچوب، روسيه نه‌تنها از ظرفيت‌هاي ايران به نفع خود بهره مي‌برد، بلكه مانع برآورده شدن و ارتقاي منافع ملي ايران نيز شده است.