بررسي نقوش و تكنيك ساخت سفال نقش كنده آقكند

تحول هنر سفالينه در ايران تا انداز هاي به ويژگي مواد در دسترس بستگي داشته است در اين ميان حكاكي بر سطح سفال يكي از تكني كهاي اوليه و رايج بود كه توسط سفا لگران مسلمان در دوران ميانه گسترش يافت. اين تكنيك به اشكال مختلفي گسترش داده شد. سفا لگران ساماني در سده نهم-سوم/دهم-چهارم سبك جديدي در سفال را آغاز كردند كه همان پوشش گلابه سفيد بر سطح سفال قرمز و حكاكي بر انگوب براي ايجاد نقش بود. نخستين تكنيك به اين شيوه در متون كهن، «اسگرافيتو » و «نقش كنده » ناميده شد. از مه مترين نمون ههاي سفالي دوره ساماني ظروف با نقش كنده است. اين تكنيك در روزگار سلجوقي به تكامل رسيد و در ظروف آ قكند، شاهكارهاي زيبايي در سفالينه ايراني پديد آورد. روستايي ب هنام آ قكند، در منطق هاي واقع ميان زنجان و تبريز، خاستگاه گروه بزرگيا ز نمون ههاي سفالي تاريخ ايران اسلامي است. اين نوع سفالينه ب هشيوه فلزآذين و ب هپيروي از قل مزني فلزي اجرا و نق شپردازي شده است. بيشتر تزيين اين گروه، نقش بزرگ جانوري در مركز و نقش گياهي در پ سزمينه است كه با لعا بهاي سربي به رن گهاي زرد، سبز و قهو هاي تزيي نشد هاند. اين گروه سفال ب هدليل خروج از ايران، بررسي و باستا نشناسي نشد هاست. اين مقاله برآن دارد تا به شناخت و معرفي گروه سفالين هاي با الگوي سفال نوع آ قكند بپردازد كه در حوزه فرهنگي غرب و شمال غرب ايران از سده دهم/چهارم تا آغاز حمله مغول ساخت هشد هاند. گردآوري مطالب ب هروش اسنادي و كتابخان هاي و مطالعه نمون ههاي در دسترس از اين نوع سفالينه بوده كه نتايج بررس يها، نشانگر طبق هبندي الگوهاي مشخص براي شناخت سفال نوع آ قكند است. اهداف مقاله -1 بررسي موقعيت جغرافيايي، گا هنگاري، تكنيك ساخت، نقش و تزيين، فرم ظروف، رنگ و لعاب سفالينه باهدف شناسايي و شناساندن سفال نوع آ قكند -2 معرفي و بررسي سفال در دسترس منسوب به آ قكند، با هدف دست هبندي الگوهاي مشخص از اين نوع سفال سوالات مقاله -1 آيا م يتوان با شناخت كلي از منطقه و ويژگ يهاي يك گروه سفالينه به الگوهاي مشخص از يك نوع سفال دست يافت؟ -2 آيا با طبق هبندي يك گروه خاص از سفالينه م يتوان به شناخت ويژگي و مشخصات آن گروه رسيد و براي اين طبق هبندي چه نكت ههايي بايد مورد توجه قرار گيرد؟