تحليل و بررسي سير تطور و تكامل نظريه ولايت فقيه در انديشه فقهاي شيعه

ولايت فقيه در فقه پوياي مذهب شيع ريشه دارد گرچه در طول زمان درباره جزييات از جمله اختيارات ولي فقيه اجماع نظر نبوده،اما همواره مورد توجه انديشمندان و علماي شيعه بوده است. ويژگي منحصر به فرد نظريه ولايت فقيه در اظهار نظر و نظريه پردازي اكثريت قريب به اتفاق علماي شيعه درباره آن است . علماي بزرگ شيعه سعي كرده اند جداگانه يا در لابلاي مباحث خود اشاراتي گاها عميق و گاها كوتاه به نظريه ولايت فقيه داشته باشند، هرچقدر بلحاظ زماني به دوره معاصر نزديك تر مي شويم مباحث مربوط به اين نظريه گسترده تر و عميق تر مي شود كه سرآمد همه آنها نظريه ولايت مطلقه فقيه امام خميني(ره)است. از نظر امام راحل (ره)،ولايت فقيه،شعبه اي از ولايت مطلقه پيامبر اسلام (ص)،مي باشد و يكي از احكام اوليه اسلام است كه بر تمام احكام فرعي،حتي نماز و روزه و حج تقدم دارد و به تعبير ديگر،كليه امور مربوط به حكومت و سياست كه براي پيامبر و ايمه(س)مقرر شده،در مورد فقيه عادل نيز مقرر است و عقلا نمي توان فرقي بين اين دو قايل شد. نوشتار حاضر بر آنست كه ولايت فقيه را كه از بديهي ترين مفاهيم انديشه سياسي اسلام،مي باشد و در طول عمر فقه سياسي شيعه به فراخور مقتضيات زماني و مكاني و تدريجا، تكميل شده را بررسي نمايد و مراحل تولد، تكوين و تكميل اين نظريه سياسي ناب را مورد بحث قرار دهد. اين مقاله،پاسخي مستدل به كساني است كه براي نظريه ولايت فقيه عمر چنداني قايل نشده و آن را ايده اي خلق الساعه و شخصي خوانده و مورد تحريف قرار داده اند.