پژوهشي تطبيقي در تاثير گرايش هاي سياسي بر معماري مذهبي مطالعه موردي سه برج مقبره شاخص در مازمدران

برج‌هاي آرامگاهي، شاخص‌ترين آثار معماري مازندران مي‌باشند كه دوره اول شكل‌گيري و ساخت آن‌ها از سده پنجم قمري و با حمايت حاكمان سلسله بومي آل باوند شروع شده است. دوره دوّم گسترش اين آثار پس از هجوم تيمور و در حمايت‌هاي خاندان مرعشي بوده است. اين آثار در انواع متعدد و سبك‌پذيري شده‌اند كه به علل گوناگون با كيفيّت ماندگاري متغير برجاي مانده‌اند. گرچه متغيرهاي طبيعي و انساني متفاوتي بر پايداري و يا تخريب اين سازه‌ها موثر بوده، اما شواهد تاريخي همچون گزارش‌هاي موجود در تزيينات وابسته به معماري بيانگر گرايش‌هاي سياسي در ساخت‌وساز اين آثار مي‌باشد. هدف اين مطالعه بررسي تاثير جهت‌گيري حمايت‌هاي سياسي ـ مذهبي حكومت‌هاي محلي مازندران بر ساخت و ماندگاري برج ـ مقبره‌هاي مذهبي بوده است. سوال‌هاي پژوهش آن بوده كه جهت‌گيري حكومت‌هاي محلي نسبت به برج ـ مقبره‌هاي مازندران چه بوده و چه مولفه‌هايي بر حمايت از اين آثار تاثيرگذار بوده است. براي اين، به روش توصيفي ـ تطبيقي در بستر مطالعات كيفي به مطالعه سه نمونه با نام‌هاي امام‌زاده عباس در ساري، درويش فخرالدّين در بابل و شاهبالوي زاهد در چمستان نور پرداخته شده و ضمن بررسي شرايط ساختاري آثار، مولّفه بُعد جغرافيايي از مركزيّت حكومتي به‌عنوان متغير تعيين كننده بهره‌مندي از توجّه مركز سياسي درنظر گرفته شده است. نمونه‌ها به روش غيرتصادفي هدفمند از جامعه آماري برج ـ مقابر مازندران گزينش شده‌اند و داده‌ها به روش ميداني با فرم، دوربين عكاسي و ابزارهاي اندازه‌گيري گردآوري شده است. نتايج بررسي‌ها نشان مي‌دهد حكومت‌ها بيشتر با هدف تبليغات مذهبي و به شكل نمادين به ساخت و حمايت از برج ـ مقبره‌هاي مذهبي پرداخته‌اند و جغرافياي سياسي (به معناي فاصله جغرافيايي اثر از مركز حكومتي) ملاك اصلي گزينش آثار بوده است. ازاين رو بايد گفت اهتمام به باورهاي مذهبي بواسطه توجّه به اشخاص تاثيرگذار، عامل ثانوّيه موثر بر جهت‌گيري حمايت‌هاي حكومتي به‌شمار مي‌آيد. اهداف: 1) بررسي تاثير جهت‌گيري حمايت‌هاي سياسي ـ مذهبي حكومت‌هاي محلي مازندران بر ماندگاري برج ـ مقبره‌هاي مذهبي. 2) شناخت مولفه‌هاي موثر بر حمايت‌هاي سياسي ـ مذهبي حكومت مرعشي سوالات: 1) جهت‌گيري حكومت‌هاي محلي مازندران نسبت به برج ـ مقبره‌هاي چه بوده است؟ 2) چه مولفه‌هايي بر حمايت حكومتي از ساخت و نگهداري برج ـ مقبره‌ها موثّر بوده است؟