بررسي نگاره هاي مرتبط با داستان ضحاك در شاهنامه شاه طهماسبي از منظر تصويرسازي

Studying the Miniatures of the Story of Zahak in Tahmasbi Shahnameh from the Point of View of Illustration

آثار نگارگري ايران در دوره هاي گوناگون ، اغلب به صورت تك نگاره و غالبا ً مستقل از متن ، مورد ارزيابي قرار گرفته است. در اين مقاله، سيزده نگاره متوالي از شاهنامه شاه طهماسبي مرتبط با داستان ضحاك از منظر تصويرسازي مورد بررسي قرار گرفته است . هدف مقاله سنجيدن ميزان وفاداري نگارگران در انتقال انديشه بنيادين متن به تصوير ، ترتيب و توالي آثار بوده است. اين داستان توسط چندين نقاش به تصوير درآمده كه چگونگي عملكرد آنها براي خلق تصاويري هماهنگ و يكدست ، مساله مورد توجه در اين مقاله است. سوال مورد نظر اين است كه وفاداري نگارگر به عنوان تصويرساز در انتقال متن به تصوير چگونه باعث خلق فريم هاي داستان به صورت هماهنگ و يكدست مي شود؟ نتايج تحقيق نشان مي دهد كه تصويرگران شاهنامه با احترام به سنت و زيبايي شناسي دوران خود، بر اين مهم دست يافته اند كه هر نگاره جدا از آنكه مي تواند اثري مستقل به نظر آيد، حلقه اي است از زنجيره اي تصويري كه متن مشخصي را باز مي نماياند.همچنين با وجود نگارگران متعدد ، استفاده از عناصر بصري مشترك باعث نزديكي نگاره ها به هم و ايجاد تداوم و انسجام بصري سيزده نگاره به صورت يك روايت كامل تصويرسازي شده مي شود. روش تحقيق در اين مقاله ، توصيفي- تحليلي بوده و روش گردآوري اطلاعات آن كتابخانه اي است . جامعه آماري شامل سيزده نگاره متوالي از شاهنامه شاه طهماسبي با موضوع داستان ضحاك مي باشد.

Iranian paintings in various periods have been mostly examined as single page illustrations and independent of the context. In this paper 13 successive paintings from the Tahmasbi Shahnameh, which are based on the story of Zahak, have been examined from the point of view of illustration. The goal of this paper is to evaluate the extent of the painters’ commitment to convey the fundamental idea of the context in the image, arrangement and succession of these works. This story has been painted by several painters. Their efforts to create harmonious and consistent images have been focused in this paper. The question is that how the painter’s commitment as an illustrator to express the text in image leads to the frames of the story being created harmoniously and consistently? The results of this study indicate that the Shahnameh’s painters, with respect to their contemporary tradition and aesthetics, found out that though each painting may seem an independent work, is part of a chain of illustrations that represent a specific text. Despite collaboration of numerous artists, the use of common visual elements lead to the conformity of the paintings and visual consistence and continuity of 13 paintings as an illustrated whole narrative. This research is based on library sources and uses descriptive- analytical method. The statistical population consists of 13 successive paintings from the Tahmasbi Shahnameh, which theme is the story of Zahak.