آيا «الگوي توسعه ايراني ـ اسلامي» دست‌يافتني است؟

انديشه مربوط به طراحي و تدوين الگويي «ايراني ـ اسلامي» براي دستيابي به توسعه، مدتي است كه در كشور مطرح شده است. در اين زمان، برخي نويسندگان و نهادها مقالات و طرح‌هايي در خصوص مشخصه‌هاي چنين الگويي ارايه كرده‌اند. در مقاله حاضر استدلال مي‌شود كه با توجه به آنكه همه الگوهاي توسعه در زمره تكنولوژي‌ها محسوب مي‌شوند و همه تكنولوژي‌ها به ظرف و زمينه‌اي كه در آن به كار مي‌روند، حساس‌اند و علاوه بر آن حامل ارزش‌هايي هستند كه طراحان و نيز به كاربرندگان در آنها به وديعه مي‌گذارند، تكميل و تدوين يك «الگوي ايراني ـ اسلامي توسعه» به مثابه يك «تكنولوژي بومي» ممكن است؛ اما نكته مهمي كه كمتر به آن توجه مي‌شود، آن است كه چنين الگويي (به فرض كارآمد بودن و طراحي عقلاني داشتن)، جز در برخي جزييات با دامنه محدود، با الگوهاي كارآمدي كه در ديگر كشورها، براي توسعه به كار مي‌روند، تفاوتي نخواهد داشت. به اين اعتبار، ياد كردن از چنين الگويي با عنوان «الگوي ايراني ـ اسلامي»، عمدتاً نوعي «نامگذاري» و فعاليت «زباني ـ معنايي» است و جنبه واقعي آن چندان برجسته نيست.