رويان‌زايي بدني مستقيم با استفاده از ريزنمونه پداژه‌نما در دو گونه اركيد بومي ايران

در اين پژوهش رويان‌زايي دو گونه اركيد خاك روي معتدله بومي ايران با نام‌هاي خربقي معمولي (Epipactis veratrifolia) و ثعلب سايه پسند (Dactylorhiza umbrosa)، با استفاده از ريزنمونه پداژه نما بررسي شد. در اركيد خربقي معمولي سطح‌هاي مختلف تنظيم كننده رشد پاكلوبوترازول (0، 025/0، 05/0، 075/0 ميلي‌گرم در ليتر) در تركيب با هورمون 2 و 4- دي‌ كلروفنوكسي استيك اسيد (0، 05/0، 1/0، 2/0 ميلي‌گرم در ليتر) و تيديازورون (0، 1، 2، 3 ميلي‌گرم درليتر) به تنهايي در محيط پايه يك هشتم غلظت موراشيگي و اسگوك و در اركيد ثعلب سايه پسند سطح‌هاي مختلف پاكلوبوترازول (0، 025/0، 045/0، 065/0، 1/0، 125/0 ميلي‌گرم در ليتر) در تركيب با هورمون بنزيل آدنين (0، 5/0، 5/1، 3 ميلي‌گرم در ليتر) در محيط كشت فاست استفاده شد. تيمار 1 ميلي‌گرم در ليتر تيديازرون، 025/0 و نيز 05/0 ميلي‌گرم در ليتر پاكلوبوترازول هر كدام همراه با غلظت صفر ميلي‌گرم در ليتر هورمون دي كلرو فنوكسي استيك اسيد با ميانگين 33/11 رويان در ريزنمونه بيشترين مقدار رويان‌زايي را در اركيد خربقي ايجاد كردند و تيمارهاي 045/0 و 065/0 ميلي‌گرم در ليتر پاكلوبوترازول و نيز تيمار تركيبي 045/0 ميلي‌گرم در ليتر پاكلوبوترازول به همراه 5/1 ميلي‌گرم در ليتر بنزيل آدنين با ميانگين 4 رويان بيشترين بازده را در رويان‌زايي اركيد ثعلب سايه پسند داشتند.

In this study, direct soamtic embryogenesis of two Iranian native orchid species Dactylorhiza umbrosa and Epipactis veratrifolia via protocorm explants was investigated. In Epipactis veratrifolia, paclobutrazol ( PBZ) (0, 0.025, 0.05, 0.075 mg l-1) in combination with 2,4-D (0, 0.05, 0.1, 0.2 mg l-1) and thidiozoran (TDZ) (0, 1, 2, 3 mg l-1) were tested in 1/8 MS as basal medium and PBZ (0, 0.025, 0.045, 0.065, 0.1, 0.125 mg l-1) in combination with BA (0, 0. 5, 1.5, 3 mg l-1) were used in FAST medium for Dactylorhiza umbrosa. The results showed that in E. veratrifolia, 0.025 and 0.05 mg l-1 PBZ and 1 mg l-1 TDZ had highest embryogenesis rate with producing 11.33 means of embryos per explants. In other species, 0.045, 0.065 mg l-1 PBZ and 0.045 mg l-1 PBZ in combination with 1.5 mg l-1 BA had highest embryogenesis frequency with 4 embryos per explants. This is the first report about positive effect of PBZ on somatic embryogenesis in both orchid species. The Plantlets were transferred to hormone-free medium after six weeks.