ضرورت نگاه تمدني به مفهوم معنويت

The Necessity of a Civilizational Perspective on the Notion of Spirituality

مفهوم «معنويت» از مفاهيمي است كه تعريف آن در آثاري كه بدان پرداخته‌اند ابهام دارد و مسيله اصلي اين مقاله آن است كه چرا تعريف‌هاي ارايه‌شده از معنويت داراي ابهام است، چرا از هر رويكردي كه به آن نگريسته شده معناي واژه نيز تفاوت يافته است؟ بنابر ادعاي اين مقاله دليل ابهام مفهوم معنويت آن است كه رويكردهاي موجود در تعريف معنويت از داشتن نگاه تمدني به معنويت غفلت كرده‌اند. در مقاله حاضر پس از تقسيم تعريف‌هاي معنويت به لغوي و رويكردي، تعريف‌هاي رويكردي معرفي مي‌شوند و در ادامه نشان داده مي‌شود كه معنويت از منظر پارادايم‌هاي مختلف علوم اجتماعي و سنت‌هاي دانشگاهي چگونه نگريسته مي‌شود. در نهايت پس از معرفي و نقد رويكردهاي موجود، رويكرد تبارشناختي به معنويت معرفي مي‌شود كه بيش از ديگر رويكردها به وجوه تمدني اين پديده توجه كرده است. ازين رو، معرفي ظرفيت‌هاي آن براي داشتن نگاه تمدني به مفهوم معنويت سودمند است. در پايان برخي از ضعف‌ها و كژتابي‌هاي اين رويكرد نيز به‌اجمال مطرح مي‌شوند.

The notion of ʹspiritualityʹ is ambiguous. In this paper I am concerned with the question why proposed definitions of spirituality are ambiguous, and why each approach demands a different notion of this term. I claim that the reason is that extant approaches have overlooked a civilizational perspective on spirituality. I will make a distinction between lexicological and approach - based definitions of spirituality, showing how spirituality is viewed from the standpoints of different paradigms of social sciences and academic traditions. Finally, I mentions some critiques of proposed approaches, and then introduce a genealogical approach to spirituality that has taken civilizational aspects of the phenomenon into account. It will be helpful to consider its capacities for a civilizational perspective on the notion of spirituality. I will mention, however, that there are weaknesses in this approach as well.