برآورد ظرفيت اقتصادي ماليات در استان‌هاي كشور با رهيافت اقتصادسنجي فضايي

Estimation of Tax Economic Capacity in the Provinces of the Country with Spatial Econometric Approach

با توجه به اهميتي كه درآمدهاي مالياتي در تامين هزينه‌هاي دولت دارد، برآورد ظرفيت مالياتي نقش مهمي در سياست گذاري‌هاي اقتصادي مي‌تواند ايفا كند. از اين رو در مطالعه حاضر به برآورد ظرفيت مالياتي اقتصادي استان‌هاي كشور طي دوره 1390-1380 پرداخته شده و ظرفيت مالياتي سهم ماليات‌ها از توليد ناخالص داخلي استان‌ها تعريف شده و براي برآورد ظرفيت اقتصادي ماليات از روش اقتصادسنجي فضايي استفاده شده است. نتايج نشان مي‌دهند كه افزايش شاخص توسعه انساني به افزايش ماليات بر درآمد، ثروت، فروش و كل مي‌انجامد و سهم ارزش افزوده بخش كشاورزي از كل ارزش افزوده به صورت غير مستقيم در ظرفيت مالياتي دخيل مي‌باشد. هم‌چنين افزايش سهم ارزش افزوده بخش صنعت و معدن از كل ارزش افزوده منجر به افزايش ماليات بر درآمد و ماليات كل مي‌شود، در حالي‌كه تاثيرپذيري ماليات بر فروش و ثروت از افزايش ارزش افزوده اين بخش مثبت نمي‌باشد.

Regarding the importance of tax revenues in funding the government expenditure, estimation of the tax capacity can play a major role in economic policies. Therefore, in this study, the estimation of economic tax capacity is reviewed in the provinces of the country during the period of 1380 – 1390 (2001-2011), the tax capacity of the taxes share of the provincial gross domestic product is defined, and spatial econometrics method is used for estimating the economic tax capacity. The results show that increase in the Human Development Index (HDI) results in the increase of income tax, sales tax, wealth tax, and total tax, and also show that the share of agricultural sector added value from total added value is indirectly effective on tax capacity. Also, increase in the share of industry and mining sector added value from total added value leads to increase in income tax and total tax, while increase in added value is not positively effective on sales tax and wealth tax.