ناهنجاري‌هاي واژگاني و مفهومي در ترجمه متون داستاني و نمايشي از عربي به فارسي

Lexical and Conceptual Abnormalities in The translation of fiction and drama texts From Arabic to Farsi

يكي از دشواري‌هاي پيش روي مترجمين، رويارويي با واژگان همانند و چگونگي كاربرد آنها در زبان مي‌باشد. مترجم تنها به بهانه همانندي معنايي دو واژه، آنها را به جاي يكديگر به كار مي‌برد كه به دليل وجود تفاوت‌هاي پنهان در لايه‌هاي زيرين معنايي آن دو، جمله كاربر از معنا و مفهوم درستي برخوردار نمي‌شود. بر اين پايه، گزينش واژه برابر و مناسب در ترجمه، در كنار آشنايي مترجم با زبان و فرهنگ ملّت‌ها بزرگترين چالش پيش روي مترجم مي‌باشد و از مهارت‌هاي وي به شمار مي‌رود. از سوي ديگر، معناي جمله در يك متن داستاني و نمايشي عبارت است از: مجموعه معاني منطقي عناصر تشكيل‌دهنده جمله و معناي كلام، همان معنايي است كه هر جمله با توجّه به هدف گوينده از بيان جمله به خود اختصاص مي‌دهد. از آنجا كه نقش‌ها و گفتگوها با توجّه به اشخاص و موقعيّت جمله و متن تغيير مي‌يابد، مترجم بايد ببيند در قالب بياني يا ساختاري كه در زبان فارسي براي ترجمه جمله (عربي) برمي‌گزيند، چه برابري براي تعبير مورد نظر مناسب‌تر است. جستار پيش رو به بررسي نمونه‌هايي از ترجمه متون داستاني و نمايشي از ديدگاه شيوه برابريابي واژگاني پرداخته، تفاوت‌هاي واژگاني (ارجاعي، تجربي، يكان‌هاي معنايي، همايشي، ضمني و چندمعنايي) و كلامي (معناي كلام و معناي جمله) را مورد كنكاش قرار مي‌دهد و ترجمه پيشنهادي خود را در برابر هر يك از جمله‌هاي داستاني و نمايشي بيان مي‌كند. نتايج بررسي، نشان‌دهنده وجود روش‌هاي گوناگون برابريابي است كه در اين ميان، برابريابي پويا بيشتر خودنمايي مي‌كند.