سياليت و مناسك ديني (مطالعه موردي زيارت مزار سهراب سپهري)

Fluidity and Religious Rituals (A Case Study on Pilgrimage to Sohrab Sepehri’s Grave)

مقاله حاضر، شرح يك پژوهش كيفي ميداني است كه به بررسي يكي از مهم‌ترين تحولات حوزه مناسك ديني مي‌پردازد؛ مقدس‌سازي اشخاص و مكان‌هايي كه سنت ديني آنها را به‌عنوان چيز مقدس نشناخته است. مزار سهراب سپهري، يكي از نمونه‌هاي اين «مكان‌هاي جديد» است كه پژوهش حاضر مطالعه‌اي موردي در خصوص مناسك و جهان معنايي زايران اين مكان است. زايران جوان مزار سهراب، تلاش مي‌كنند تا گونه‌هاي جديدي از دينداري را خلق و تجربه كنند؛ الگوهاي متنوعي كه هركدام در عين فاصله داشتن از دين و مناسك سنتي، عناصري از آن را وام مي‌گيرند و آنها را به‌نحو جديدي نمايش مي‌دهد. در ايران اين پديده را مي‌توان به‌عنوان نوعي تلاش براي ابداع شكلي گشوده و منعطف‌ از دين تفسير كرد. تجربه اشكالي از معنويت و دينداري كه كثرت‌گرايي، كم‌رنگ بودن وجوه سياسي و سيال و منعطف بودن از ويژگي‌هاي اصلي آن است و درعين‌حال قادر به توليد تجربه‌هاي گرم و شورانگيز معنوي در قالب ايجاد تحول در مناسك دين عامه است.

This article is a qualitative research on changes in religious rituals: making places and people secared that are not considered sacred in religious traditions. Sohrab Sepehri’s grave is a case of those “modern places” and this research is a case study on its pilgrim’s rituals and insights. Young pilgrims of Sohrab’s grave are creating and experiencing new forms of religiosity. All these forms have complicated relations with traditional religion: Trying to be distinct as well as borrowing some elements of it. This phenomenon can be interpreted as an attempt to create a more flexible version of religiosity which is more fluid and pluralistic and is capable of creating deep warm spiritual experiences by changing some popular religious rituals as pilgrimage.