بررسي نقش و جايگاه پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني در سازمان‌هاي اطلاعاتي، امنيتي و حفاظتي

• Studying the role and position of foresight in intelligence, security and protective organizations

عصر حاضر به‌عنوان عصر انفجار اطلاعات تلقي شده و به تناسب رشد تكنولوژي و فناوري‌‌‌‌‌‌‌‌ها، تهديدها و چالش‌‌‌‌‌‌‌‌هاي فراواني در جوامع پديد آمده است. در اين بين، سازمان‌هاي اطلاعاتي، امنيتي و حفاظتي بايد همواره مجموعه‌‌‌‌‌‌‌‌اي از طرح‌‌‌‌‌‌‌‌ها و برنامه‌‌‌‌‌‌‌‌هاي علمي براي مواجهه با تحولات احتمالي آينده را پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني نمايند. «پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني» فرايند علمي، دقيق و مبتني بر روش‌‌‌‌‌‌‌‌هاي كمّي و كيفي است كه براي تعيين وضعيت يا موقعيت يك پديده در شرايط آينده انجام مي‌‌‌‌‌‌‌‌گيرد. اين فعاليت قطعاً و يقيناً عاري از هرگونه رگه‌‌‌‌‌‌‌‌هاي شهودي و عرفاني و يا غيب‌‌‌‌‌‌‌‌گويي و جادوگري است. به‌عبارت ديگر پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني، امري كاملاً عيني و اين جهاني بوده و با هرگونه پيش‌‌‌‌‌‌‌‌گويي و غيب‌‌‌‌‌‌‌‌گويي متفاوت است. در اين پژوهش، روش به‌كار رفته ازلحاظ هدف «كاربردي» و از‌نظر روش «توصيفي تحليلي» با استفاده از ابزار اسنادي و كتابخانه‌‌‌‌‌‌‌‌اي مي‌‌‌‌‌‌‌‌باشد. براساس نتايج اين پژوهش، بايستي اذعان نمود كه پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني يك ضرورت در سازمان‌هاي اطلاعاتي، امنيتي و حفاظتي است. مقوله امنيت، به‌شدت با بحث پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني مرتبط است؛ چرا كه پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني و كشف و درك افق‌‌‌‌‌‌‌‌هاي تازه و نيز آگاهي در مورد مناطق خطر آينده، مباني شكل‌‌‌‌‌‌‌‌گيري و ادامه حيات سازمان‌هاي با رويكرد اطلاعاتي تلقي مي‌‌‌‌‌‌‌‌شود. برخي از نقش‌‌‌‌‌‌‌‌ها و كاركردهاي پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني در سازمان‌هاي اطلاعاتي عبارت‌اند از: ارتقاي سطح بنيه كارشناسان و به‌‌‌‌‌‌‌‌ويژه تحليلگران؛ برطرف شدن نيازهاي تيوريك سازمان‌هاي اطلاعاتي، امنيتي و حفاظتي؛ ايجاد نوآوري‌‌‌‌‌‌‌‌هاي فني بيشتر؛ افزايش كيفيت تكنيك‌‌‌‌‌‌‌‌ها و روش‌‌‌‌‌‌‌‌هاي كار اطلاعاتي. پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني موجب خروج سازمان از حالت روزمرگي و پرداختن به مسايل آني مي‌‌‌‌‌‌‌‌شود و وضعيت سازمان را در مواجهه با شرايط جديد تقويت مي‌‌‌‌‌‌‌‌كند، زيرا بهتر مي‌‌‌‌‌‌‌‌تواند موانع و فرصت‌‌‌‌‌‌‌‌هاي پيش رو را شناسايي كند؛ چرا كه اطلاعات ابزار مديريت است و پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني مهم‌ترين حلقه اتصال اطلاعات موجود با شرايط آتي است. به همين دليل مديران و مسيولان عالي‌‌‌‌‌‌‌‌رتبه، همواره نيازمند پيش‌‌‌‌‌‌‌‌بيني دقيق در فرايند اقدام‌ها و ماموريت‌‌‌‌‌‌‌‌هاي خويش مي‌‌‌‌‌‌‌‌باشند.