واگرايي و تمايز فلسفه ي نظري تاريخ و فلسفه ي علم تاريخ

پژوهش هاي فلسفي تاريخ با توجه به كاربرد متفاوت واژه ي تاريخ، به دو شاخه ي متفاوت معرفتي (معرفت درجه اوّل و درجه دوم) تقسيم مي شود. معرفت درجه اوّل فلسفه ي نظري يا جوهري تاريخ، و معرفت درجه ي دوم فلسفه ي تحليلي يا انتقادي يا فلسفه ي علم تاريخ است. مقاله ي حاضر درصدد بررسي تمايز موضوعي، روش شناسي و غايت شناسي اين دو شاخه ي فلسفه ي تاريخ است. خلط و آميختن احكام و گزاره هاي اين دو معرفتِ متمايز، باعث عدم تمييز موضوع، روش و غايت آن دو خواهد شد. در پايان تعدادي از پژوهش هاي فلسفه ي تاريخ به لحاظ ساختار شكلي و محتوايي مورد بررسي قرار مي گيرد.